1951 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 199

METHODE EN TAAK DER WETENSCHAP BIJ FRANCIS BACON 175 Zo vond Kékulé immers de structuur van de benzolring plotseling bij het ontwaken uit een diepe slaap; Banting zijn idee, die tot de ontdekking van het insuline leidde, na enige uren nachtrust, die volgden op een intensieve bemoeiing met het vraagstuk 9). Esmarch kwam tot zijn methode van kunstmatige bloedleegte door afsnoering bij operaties aan de ledematen niet aan de operatietafel, maar bij het ontwaken uit een droom. De hypothese vraagt dikwijls een constructieve imaginatie, die niet het deel is van een ieder; zij springt uit tabellarische overzichten, zelfs als zij goed gerangschikt zijn, niet zo maar dwingend naar voren. Zoals reeds Woltjer heeft opgemerkt, heeft Bacon de waarde van de hypothese nimmer besefd lo). Daardoor onderschatte hij ook het aandeel van het oorspronkelijke denken in den voortgang der wetenschap en kon hij menen, dat met zijn methode, die hij als zeker, regelmatig en rechtstreeks (certain, regular and direct) werkend aanprees, een middelmatig, ijverig mens veel nieuws kon vinden en een ontdekker kon worden. Al worden in zijn heilstaat de uitvinders hogelijk geëerd, — de begaafdheid van den onderzoeker weegt bij hem veel minder dan het gebruik van zijn tabellen-methode. En wat de waardering van Bacon voor het experiment betreft — ook daarover lopen de oordelen uiteen. Sir William Osier, de grootste internist der vorige generatie, zegt: „Al verloor Bacon zijn leven in een experiment van conserveren-in-de-koude, hij heeft niet wezenlijk het enorme belang van de experimentele wetenschap ingezien" 11). Claude Bernard, die overigens erkent werkelijk niet te kunnen inzien, wat Bacon nu voor nieuws met zijn methode heeft gebracht, is op dit punt iets milder gestemd, en geeft toe, dat Bacon zeer duidelijk de waarde van het experiment voor de wetenschap heeft gezien, maar vervolgt haastig, dat hij het wezenlijke mechanisme er van niet heeft verstaan. Dat komt, omdat hij de betekenis der hypothese niet inzag en de creatieve, divinatorische macht van het denken onderschatte. Er is misschien een experimentele methode, die aan Bacon's voorschriften herinnert, dat is die, welke Knoppers 12) in zijn inaugurele rede de empirische werkwijze van het experimenteel onderzoek noemt. Men kan tuberculose-gevallen opsporen, door uitgaande van een bepaald geval, de infectie-bron te zoeken en de contacten na te gaan, — men kan ook een gehele bevolking doorlichten. De enorme moeite en kosten aan mankracht en geld kan in dit laatste geval wellicht verantwoord zijn (als de methode haar effectiviteit bewijst),

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen