1951 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 202

178

Dr G. A. LINDEBOOM

volgend geslacht berustte wellicht op het feit, dat hij de mensheid iets nieuws beloofde, en appelleerde aan de steeds aanwezige zin voor romantiek, die van nieuwe mogelijkheden droomt. Hij heeft met zijn geestesoog de mogelijkheden der techniek geschouwd als een ziener, hij heeft daarop heengewezen — en een nieuwe wereld voorspeld — een wereld, die thans, drie eeuwen later, dank zij het natuurwetenschappelijk-technische denken en werken werkelijkheid is geworden. Bacon was de eerste philosooph der techniek, en de taak der wetenschap, het doen van uitvindingen tot verrijking van het leven, zag hij in haar technische toepassing. Altoos heeft de mensheid gedroomd van een schonere en rijkere toekomst, waarin vrede zou heersen tussen de volkeren en het een geluk zou zijn te leven. In de oude godsdiensten was het een Verlosser, een Heiland, een Messias, een sotèr, die dien droom op deze aarde zou verwezenlijken. Het Christendom kwam en beloofde ook een nieuwe toekomst, maar in een rijk, dat niet van deze wereld is. De Westerse mensheid in haar secularisatie concretiseerde dien ouden droom tot de idee van den vooruitgang, waarin de mensen beter zouden worden en de natuur vollediger zouden beheersen. NOVA ATLANTIS Maar waar ligt op deze aarde het land, waarin die droom werkelijkheid kon worden? Thomas More, de Christen-humanist, een vriend van Erasmus, die later gemoedigd het schavot zou bestijgen, heeft uit de mond van een zeekapitein zijn naam gehoord; Utopia. Dit land is het land van de toekomst, en in het gevoel der mensheid belangrijker dan alle thans bestaande staten. Een wereldkaart, waarop Utopia niet voorkomt, is geen blik waard, zei Oscar Wilde. More schetste het leven in dien heilstaat, naar wat Hytlodaeus hem vertelde, in 1518; een eeuw later liet Bacon een geschrift na, posthuum door zijn kapelaan en secretaris Rawley voor „his Lordship" gepubliceerd, over hetzelfde land, dat bij hem echter Nova Atlantis heette. In een diepgaande, critische, vergelijkende studie van Utopia en Nova Atlantis stelt Adams vast ^^), dat aan beide ten grondslag ligt het geloof, dat de mens in staat is tot een geleidelijke vooruitgang, onbepaald in den tijd, en meer in de macht der mensen gelegen dan afhankelijk van de Voorzienigheid of een uitwendigen wil. Toen de wetenschap meende te hebben vastgesteld, hoe de hogere levensvormen zich uit de lagere hadden geëvolueerd en de mens zich uit de anthropoiden had ontwikkeld, was, retrospectief gezien,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen