1951 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 205

METHODE EN TAAK DER WETENSCHAP BIJ FRANCIS BACON 181

bewust geworden, en het verbluffend resultaat is de techniek. Aan een rem, een controle is onvoldoende gedacht. Wel kent het college geheimen, die niet prijs worden gegeven aan de openlijkheid, maar de luxe wordt vrijelijk gediend en het oorlogstuig wordt verbeterd. Terwijl in More's Utopia het besef leeft, dat de mens in staat is tot goed èn kwaad, terwijl daar gedepraveerde en anti-sociale elementen worden geweerd, en de toen gebruikelijke oorlogswreedheden worden afgekeurd, overheerst in de Nova Atlantis het vertrouwen in 's mensen redelijkheid en de weldadigheid van de wetenschappelijke beheersing der natuur. De tegenwerping, dat wetenschap slechtheid en luxe in de hand kan werken, wordt in het Novum Organum wel even opgeworpen, maar luchtigjes weggewuifd, met de opmerking, dat dat van ieder aards goed kan worden gezegd, maar dat de rechte rede en gezonde religie den mens zullen leren, hoe het nieuwe aan te wenden. Dit optimistisch geloof in 's mensen goede redelijkheid, dat Bacon's beschouwingen draagt en geleid heeft tot het beminnelijk humanitair streven der vorige eeuw, heeft lang stand gehouden, maar is, naar het mij voorkomt, toch na den eersten wereldoorlog langzamerhand, en na den tweeden in een steeds toenemende mate aan het wankelen geraakt. De crisis, waaronder de gehele mensheid thans lijdt en zucht als in barensnood, berust in wezen op het verschil tussen de technische en de morele vooruitgang. Het probleem, dat voor Oost en West er een is van to be or not to be, is, of de naties zich niet alleen uiterlijk-organisatorisch, maar ook innerlijk zich willen en kunnen verenigen tot een ethisch gefundeerd verbond, vóór de atoom-energie kan losbarsten. Het gaat er om de ongebreidelde woekering der techniek te houden binnen de perken van menselijkheid en redelijkheid, het gaat er om de noodlottige gevolgen van den autonomen groei der toegepaste wetenschap te beteugelen. Niet wat de mens kan, is het belangrijkst, maar wat hij is. Niet de kennis verzadigt, maar het geloof stilt den honger van het gemoed. Science sans conscience n'est que ruine de Fame. Wetenschap zonder geweten is valselijk dus genaamd. Techniek zonder ethiek wordt daemonic. Dat geldt voor afzonderlijke toegepaste wetenschappen, niet het minst voor de geneeskunde, maar ook voor de toegepaste wetenschap in het algemeen. De techniek is in haar huldigen omvang een dodelijk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen