1951 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 195

METHODE EN TAAK DER WETENSCHAP BIJ FRANCIS BACON 171

door gewichten bewogen, laten lopen op gelijken grond, in een diepe mijn en op een hogen berg. Hij voerde deze proef zelf echter niet uit! Bacon, die zulk een sprankelenden stijl kon schrijven, en zulk een rijke geest was, dat sommigen hem met Shakespeare hebben willen vereenzelvigen, ziet dus de inductieve methode als het een en al voor een wetenschap, die geheel nieuw moet worden opgebouwd, om de eenvoudige reden, dat er nog niets bestaat, dat die naam waardig is. Een van zijn scherpste critici, de onlangs overleden Morris R. Cohen ^), zegt, dat men zulk een bewering bij ieder ander de claim van een maniak of een charlatan zou noemen. Men kan dit moeilijk ontkennen en moet toegeven, dat voor 1620 de grondslagen der moderne wetenschap reeds lang gelegd waren. In de verachting van de wetenschappelijke ontdekkingen gaat Bacon zo ver, dat hij Copernicus' mening van een dagelijkse wenteling der aarde een extravagante gedachte vindt, waarvan hij kan aantonen, dat ze geheel onjuist is. Harvey, de hofarts, die hem bekend was, had reeds voor 1620 de bloedsomloop ontdekt, al publiceerde hij haar eerst 8 jaar later, dus na Bacon's dood, maar wordt door hem niet genoemd. Harvey noemt hem wel, maar in de wijsgerige verzuchting: „Bacon writes philosophy as a Lord Chancellor". Van Gilbert's onderzoekingen over het magnetisme maakt hij een vrijmoedig gebruik, zonder den man echter te noemen. De ontkenning van het bestaan ener gevestigde wetenschap is even onhoudbaar als de aandiening der inductie als een geheel nieuw iets. Macaulay 6) wijst in zijn fraai en levendig essay over Bacon er op, dat de mens in het dagelijkse leven voortdurend inductief te werk gaat, reeds de zuigeling, die de voeding niet van den vader, maar van de moeder of de verzorgster verwacht. En ieder, die zegt, als het avond geworden is, schoon weder, want de hemel is rood, en des morgens: heden onweer, want de hemel is droevig rood (Math. 16), gaat inductief te werk; ons gehele gedrag is op inductie gebaseerd. Socrates' methode van ondervraging was een inductieve, die hij ook op ethisch gebied toepaste, zoals Bacon dit voor zijn inductie ook wilde. Het geven van een voorbeeld in een betoog is een onzuivere inductie. Het typische van Bacon's inductie is het procédé der tabellen, door niemand ooit in ernst gebruikt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen