1951 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 191

METHODE EN TAAK DER WETENSCHAP BIJ FRANCIS BACON 167

In het bewustzijn van zijn lang niet onberispelijk karakter, maar ook van zijn verdienste, had hij in de kritieke dagen van zijn proces in een testament zijn „ziel aanbevolen aan God daarboven, zijn lichaam om in stilte begraven te worden, en zijn naam aan de komende eeuwen en de vreemde naties." Die laatste aanbeveling heeft de wereld ter harte genomen, de middelste is gefrustreerd door een pompeus grafmonument 2), en de eerste wordt toegelicht door een op schrift gesteld gebed, waarin hij tegenover zijn Schepper zijn talloze zonden beleed, als ook dat hij het kostbare talent, hem toevertrouwd, wel is waar niet in een zweetdoek had gelegd, maar er toch niet naar behoren mede had gewoekerd, doch verkeerd aangewend in dingen, waartoe hij allerminst geschikt was — zodat zijn ziel een vreemdeling was geweest in den loop van zijn pelgrimage. NOVUM ORGANUM Tot zijn levenswerk, neergelegd in de vrij talrijke Latijnse en Engelse geschriften, die hij bij alle besognes van ambt en vertier nog schreef, werd de kiem reeds gelegd in zijn prille studie-tijd; psychologisch bezien ontspruit het aan een houding van verzet, het begint met een protest. Immers, reeds op 16-jarigen leeftijd, als student in de rechten in Trinity College, Cambridge, geraakt hij vervuld van wrevel tegen Aristoteles, dien hij wel moest zien als de patroon der speculatieve scholastiek, en deze laatste beschouwt hij „alleen sterk voor disputering en twisten", maar „onvruchtbaar voor de voortbrenging van werken ten bate van het leven der mensen". Die wrevel, welke hem nimmer verliet, weet hij om te zetten in een positieven, opbouwenden drang. Hij komt tot de overtuiging, dat de wetenschap een grondige en algehele vernieuwing behoeft. Na lange jaren van studie zet hij dan ook een groots werk op, de Instauratio magna, waarin deze gedachte volledig moet worden uitgewerkt. Het blijft echter onafgewerkt, een torso, waarvan toch het tweede, in 1620 verschenen deel, het Novum Organum, voldoende is geweest om de hoofdlijnen zijner idee op onvergankelijke wijze uit te beelden. Reeds de titel wijst op het verzet tegen Aristoteles. Waren diens logische geschriften toen het best bekend onder den naam van het Organon, Bacon komt met een Novum Organum, waarin hij de Aristotelische logica met haar syllogismen in een seigneuraal gebaar als volmaakt onvruchtbaar ter zijde schuift en het denken der

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen