1952 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 49

PSYCHOLOGIE VAN HET PESSIMISME door Dr A. L. JANSE DE JONGE AMSTERDAM INLEIDING. Men kan niet zeggen, dat het onderwerp, dat hier boven genoemd is, geheel uit de tijd is. Maar anderzijds is het toch opmerkelijk, dat er in de laatste jaren betrekkelijk weinig over geschreven wordt. Wanneer men zich verdiept in de geschiedenis van het pessimisme, blijkt integendeel, dat b.v. de negentiende eeuw zich veel intensiever met dit onderwerp bezighield, dan men heden ten dage pleegt te doen. Het is opvallend, hoe juist in de negentiende eeuw het pessimise als wereld- en levensbeschouwing veel meer in het middelpunt van de belangstelling komt, dan voor die tijd het geval was. Men zou wellicht het best kunnen zeggen, dat vóór de negentiende eeuw het pessimisme een veel meer incidenteel en persoonlijk karakter droeg, terwijl in deze toch veelszins als de eeuw van vooruitgang beschouwde tijd het pessimisme juist zeer sterk het karakter van een levens- en wereldbeschouwing gaat dragen. In dit karakter van beschouwing voegt zich dan een element, dat tot voor die tijd er vrijwel geheel aan ontbrak, namelijk het wetenschappelijk karakter. Wel heeft W i n d e l b a n d in zijn studie over „Pessimismus und Wissenschaft" van 1876 er reeds op gewezen, dat het pessimisme als zodanig nooit een zuiver empirisch wetenschappelijk karakter kan dragen, omdat immers er van meet af aan een waarderend element in besloten ligt, dit neemt toch niet weg, dat wijsgeren als S c h o p e n h a u e r en Eduard von H a r t m a n n het pessimisme als een universele wetenschappelijke visie op leven en wereld bleven propageren. Niet alleen vond men in de negentiende eeuw enkele zeer bekende wijsgeren van het pessimisme, ook de baanbreker van de moderne karakterologie B a h n s e n en de litteraire wijsgeer L e o p a r d i , schaarden zich onder de enthousiaste propagators van deze alomvattende visie. In de onderhavige studie zullen we ons echter niet bezighouden met het wijsgerig aspect van het pessimisme. We zullen ons beperken tot enkele opmerkingen betreffende het psychologisch aspect van het pessimisme, anders gezegd, ons interesseert meer de pessimistische mens dan het pessimisme als levens- en wereldbeschouwing. Uit een vergelijking van de gangbare opvattingen aangaande

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen