1952 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 89

PLAATS EN TAAK DER GEOPHYSISCHE WETENSCHAPPEN

69

licht hebben gebracht. Ik bedoel enerzijds : de ontdekking van de quantumphysica, dat het elementaire werkingsquantum niet oneindig klein is, anderzijds: die van de relativiteitstheorie, dat de tijdruimtelijke dimensies van het heelal principieel niet oneindig groot zijn. Om nu terug te keren tot de geophysische wetenschappen — deze hebben dus hun plaats ergens tussen die twee polen van de natuurkunde in, vrij ver van beide verwijderd en wellicht daardoor vrij slecht bekend bij de meeste natuurkundigen. Wellicht zijn de geophysische wetenschappen in zoverre wel de moeilijkste takken van de natuurkundige wetenschap als zij de meest gecompliceerde verbanden hebben te onderzoeken. De asti-onomie is in vele opzichten reeds weer eenvoudiger, omdat zij dichter bij die pool van het alomvattende werkt. Het is inderdaad gemakkelijker, een astronomische gebeurtenis als bijvoorbeeld de verduistering van een der manen van Jupiter te voorspellen voor het volgende jaar dan het weer te voorspellen voor morgen. Natuurlijk kan men ook de aarde wel als eenheid behandelen en daardoor dichter bij de meer elementaire verbanden komen, maar op het zelfde moment bedrijft men dan geen geophysica meer, doch astronomie. Het is inmiddels wel duidelijk, dat er tussen de algemene physica en de geophysica geen welbepaalde grens is te trekken. Er is veelmeer een gradatie van de meer elementaire structuren en verbanden enerzijds naar de meer gecompliceerde of ingewikkelde en meer gespecialiseerde anderzijds. Deze gradatie is er overigens óók reeds binnen de algemene natuurkunde zelf. Ook deze heeft haar meer en haar minder elementaire terreinen en het is niet waar, dat het ons daar eigenlijk alleen zou gaan om de meest fundamentele wetten. Ware dit het geval, dan zouden uiteindelijk alleen de theorie der elementaire deeltjes en de relativiteitstheorie daar thuis horen. In feite is er veel meer, dat allemaal even veel recht van bestaan heeft in de physica. Denken wij bijvoorbeeld eens aan de hydrodynamica en de thermodynamica. Tussen deze en de theorie der elementaire deeltjes liggen al weer een aantal andere theorieën, in een scala van opklimmende gecompliceerdheid : de atoomphysica, de molecuulphysica en de kinetische theorie van gassen en vloeistoffen. En zo zijn bijv. de grondwetten der hydrodynamica in feite alles behalve grondwetten der physica. De „fundamentele" grootheden druk, vloeistofsnelheid en viscositeit zijn in feite alles behalve fundamentele physische grootheden in „absolute" zin. Theoretisch beschouwd zijn zij afgeleide grootheden, die alleen door statistische beschouwing theoretisch te interpreteren zijn. En zo kunnen wij ook nog verder gaan en van de elementaire

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen