1952 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 76

60

BOEKBESPREKING

moet ik zeggen, dat hij goed geïnformeerd en niet al te gewaagd is. Hier en daar is de beschrijving van technische feiten niet geheel juist. Een andere vraag is, of de gegeven feiten in deze zin wetenschappelijk verantwoord zijn, dat de voorwaarden er van, die de lezer in acht moet nemen, vermeld zijn, en dat genoemde feiten zodanig gesorteerd zijn, dat men er een verantwoord beeld van de betroffen werkelijkheid door verkrijgt. In het kort, heeft Zischka voldoende bronnen onderzocht en heeft hij daarvan alles in ogenschouw genomen dan wel slechts de treffende cijfers en feiten, die hij tegenkwam. Om daar echter te komen, zou het in ieder geval aanbeveling verdiend hebben, dat hij een verantwoording van zijn werkwijze gegeven had. Dat lijkt mij voor een werk toet zo'n enorm aantal gegevens een eerste vereiste, zelfs als Zischka niet bedoelde een wetenschappelijk werk te leveren. En op die wijze zou ook de lezer met mij van de martelende gedachte bevrijd kunnen worden, hoe een mens in staat is op een zo uitgestrekt gebied niet alleen deskundig te zijn, maar zijn kennis van zaken tot een compacte en leesbare vorm te reduceren. Mijn aarzeling op dit punt is niet zonder grond. Zischka wil iets met zijn boek, zoals met al zijn boeken. Hier wil hij de lezer winnen voor een technisch optimisme. En hij leidt vertogen over de techniek dan in en uit met beschouwingen die de indruk wekken van wijsgerig gehalte te zijn en die gedrenkt zijn in een soort naief humanisme. Het begint al goed met de zeker niet aan Dooyeweerd ontleende stelling : Leven is beweging. En met deze stelling wordt nu — althans in dit boek — alles wat in de wereld aan problemen bestaat tot verkeersprobleem herleid, 't Gaat immers allemaal om de beweeglijkheid. Stilstand is n.l. dood. Daar komt nu een ander stelling bij: Beweging brengt strijd (p. 5). En zo ontstaat de strijd voor de grondstoffen, de strijd der machtigen, der uitbuiters. Tegen deze boeven nu trekken de mannen van wetenschap en techniek te velde om mens met mens tot gemeenschap te verbinden en om inzicht te krijgen in het gehele gebied van het menselijk leven. Want als we zo de top bereiken, zal onze wijde blik aldaar menige oorlog, menige strijd verhinderen (p. 70). Werkelijk, geachte lezer, 't is allemaal niet zo moeilijk. Men kan 't nog wel wat nauwkeuriger zeggen, bijv. zo: „Leven is beweging. En wil men het nog nauwkeuriger omschrijven, dan zegt men: leven is adem halen, want zonder adem waren wij dode materie" (p. 93). Waartoe deze diepzinnige stelling Zischka leidde, kon ik helaas niet ontdekken. In het algemeen kan men zeggen, dat de schrijver zich blijkbaar nog steeds niet heeft kunnen bevrijden van zijn vroegere voorkeur voor de nationaal-socialistische gedachtenwereld. Gelukkig is dit alles zo naief, dat men het met een glimlach kan verteren. Maar waar ik op doelde, is of de schrijver, in zijn enthousiasme voor een ideale gemeenschap van de mensheid met een volmaakte verkeerstechniek en een alomvattend wetenschappelijk inzicht, zich voldoende beschermd heeft tegen versiering van de feiten. In ernstige mate is dat intussen zeker niet geschied. En nogmaals, naar die feitelijke zijde is het een interessant boek. H. VAN RIESSEN. Dr E. D. Baumann : Vit drie eeuwen Nederlandse geneeskunde. 320 blz., 46 afbeeldingen, geb. ƒ 14.90. Meulenhoff, Amsterdam, z. j . Er is een toenemende belangstelling voor de geschiedenis der geneeskunde, en vraag naar universitair onderwijs daarin. In verband daarmede zal er zeker belangstelling bestaan voor dit boek, dat ons inleidt in de historie der vaderlandse geneeskunde. Indien iemand, dan was Dr E. D. Baumann zeker de aangewezen man om zulk een werk te schrijven. Reeds meer dan 40 jaar geleden gaf hij zijn studie over Johan van Beverwijck, den bekenden Dordtenaar, en

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen