1952 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 91

PLAATS EN TAAK DER GEOPHYSISCHE WETENSCHAPPEN

71

grote schaal als in geen enkel laboratorium ook maar na te bootsen is. En nu moge het in heel veel theorieën er niet veel toe doen of men een proces op kleinere of grotere schaal bestudeert — bij die nieuwe turbulentie-leer doet het er juist wel toe: de eigenschappen van het vloeibare medium hangen hier af van de s c h a a l waarop men de onderhavige processen beschouwt — met name de uitwisseling van hoeveelheid van beweging, van warmte en van materie. Dampkringslucht bijvoorbeeld gedraagt zich bij wijze van spreken als een andere vloeistof wanneer men de grote lijnen van de atmosferische circulatie bestudeert dan wanneer men het gedrag van de lucht in een klein vat onderzoekt. We hebben hier aan de turbulentie-leer enige bijzondere aandacht geschonken, omdat hier heel duidelijk blijkt hoe een getrapte „integratie" van de physische wetmatigheden geleidelijk door de algemene physica heen en in de geophysica binnenleidt èn omdat dit een voorbeeld van een onderzoekingsterrein is, waar de geophysica in hoge mate zelfstandig haar eigen problemen heeft op te lossen en waar de algemene physica dus van haar kan leren. Andere voorbeelden van zulke problemen, die geophysisch zijn, maar toch zeer principieel van aard, zijn : de leer der hydro-statische en hydro-dynamische evenwichten, de leer der zwaartegolven en der elasticiteitsgolven, en de problemen, die inhaerent zijn aan de grenswisselwerkingen tussen dampkring, zee en aardkorst. Alvorens nu vervolgens over te gaan tot een beschouwing van de huidige taken waarvoor de geophysische wetenschappen staan, zou ik nog even de aandacht willen vestigen op één typische trek die zij gemeen hebben met de astronomie, en die maakt dat zij nogal te maken hebben met problemen van v o o r s p e l l i n g . De kosmische situaties zijn gegeven, practisch niet te beïnvloeden, weliswaar steeds in ontwikkeling begrepen, doch overigens te aanvaarden als scheppingsgegeven. De samenstelling van de lucht bijvoorbeeld is, zowel als die van het zeewater, in grote lijnen gegeven; hetzelfde geldt voor de vorm van de aardkorst, de straal en de omwentelingssnelheid der aarde en voor nog vele andere eigenschappen van de objecten der geophysica. De geophysicus aanvaardt die; hij voelt bijv. weinig neiging om over het gedrag van een eventuele oceaan van kwik te theoretiseren. Hij kan, evenals een astronoom, ook weinig aan de objecten van zijn onderzoek doen. Hij kan alleen — evenals de astronoom — trachten te voorspellen. Ziehier een zeer karakteristieke trek van de geophysische wetenschappen — althans van hun toepassingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen