1952 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 66

•50

NOTULEN

het wordt door de omstandigheden enerzijds, de onbewuste krachten anderzijds. Jung viel het bij de behandeling zijner patiënten op, dat Freud's opvatting van sexuele verdringing slechts gold voor individuen beneden de leeftijdsgrens van 40 jaar. Bij de analyse van oudere personen doken symbolen op, die een wonderlijke verwantschap toonden met figuren, reeds lang bekend uit mythen en schrifturen van de godsdiensten der wereld. Het motief van slang, kruis, stervende Godmens, de drieëenheid als symbool van God, de viereenheid, als die van God en wereld, kwamen herhaaldelijk in hun dromen voor en waren, in geen geval, tot sexuele componenten terug te brengen. De leeftijd vóór 40 is die van de sexualiteit, het zoeken van de levenspartner, ook die van de machtswil, de zucht om tot zo hoog mogelijke sport op de maatschappelijke ladder te stijgen. Het individu geeft hieraan toe, door te trouwen, een gezin te stichten, zijn financiële en economische belangen zorgvol te behartigen en zich sociaal zo goed en veilig mogelijk te nestelen. Hiermede alleen bereikt de mens niet zijn cultuurtaak. Het gaat niet uit boven het geordende animale leven, de kudde-idee. Ook boven het 40e jaar hebben veel mensen nog geen ander verlangen, dan deze beide, op de eerste levensronde verworven waarden, op dit niveau te behouden, indien het kon te vergroten: het sexuele ideaal, de maatschappelijke welstand. Dit gaat ten koste van de totaliteit der persoonlijkheid. Uit het onbewuste worden via droom of neurose waarschuwingssignalen omhoog gezonden, als protest tegen jarenlange veronachtzaming van het andere gedeelte der persoonlijkheid, dat van ethiek en religie. In de dromen dezer lijders doemen eeuwenoude symbolen op, als uitingen van het ,,collectief onbewuste", dat de grondslag van elk psychisch leven vormt. Het is een evolutionistisch begrip : het bevat alle ervaringen, die de mensheid vanaf haar wording omtrent aarde en kosmos verkregen heeft. Zij worden openbaar: ,,in de mythen en sagen en religieuze voorstellingen der mensheidsgroepen, die, hoewel ze niet met elkaar in aanraking zijn geweest, toch veel overeenkomst met elkaar vertonen" (Vedder). Het menselijk bewustzijn is nog maar kortelings ontstaan. In de loop van een lang proces is de mens tot bewustzijn gekomen. Daarvoor verkeerde hij in het stadium van het collectief onbewuste, waarvan wij ons een voorstelling kunnen vormen, door de huidige, primitieve volkeren in hun reacties te bestuderen. De primitieve mensen hebben nog geen persoonlijk bewustzijn; geheel onbewust zijn zij ook weer niet; zij staan nog collectief in de schemering. Tezamen worden zij belaagd door allerlei krachten in de kosmos en in eigen gemoed; tezamen verweren zij zich daartegen door uitgebreid ritueel en magische handelingen. Hun gemeenschappelijk leven weten zij, in zijn orde, in allerlei opzichten bedreigd. Door minutieuze verbodsbepalingen (taboe's), waarvan ons de zin vaak ontgaat, proberen zij deze in hun stam te handhaven. De primitieve symbolen en magische bezweringen zijn bij de hogere godsdienstvormen in dogma en sacrament, de riten in de erediensten gekristalliseerd. Zo is in de R.K. godsdienst in de vorm van een door de eeuwen heen gegroeide dogmatiek, een liturgie, die teruggrijpt op het Oude Testament, een verscheidenheid van sacramenten, een organisatie gegroeid, die op de veiligste manier de hoogspanning van het Goddelijk Wezen in een lagere transformeert. Jung ziet de godsdiensten als middelen van geestelijke hygiëne, om de mens te vrijwaren van het gevaarlijke onmiddellijke contact met het numineuze. Zij zijn een surrogaat voor al diegenen, die niet bij machte zijn een „unmittelbare Erfahrung" te doorstaan. Aan Jung is de volgende winst te d a n k e n : 1. Hij heeft onze kennis van het onbewuste verruimd en op een hoger niveau gebracht; het is niet meer de verzamelplaats der verdrongen driften alleen, maar ook de ruimte, waarin de bpuwstepen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen