1952 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 88

68

Dr P. GROEN

de meer beperkte structuren, de structuren van beperkte omvang en samengesteldheid onderzoekt, de geophysica en de astrophysica de grotere verbanden en de omvangrijker structuren van de kosmos onderzoekt. Dit is in zekere zin ook wel zo, maar liierin ligt niet de essentie van het onderscheid. Het is niet zo, dat — om het eens heel eenvoudig te zeggen — de kosmische physica het grote onderzoekt en de algemene physica het kleine. Eén voorbeeld is voldoende om ons dit duidelijk te maken: de algemene relativiteitstheorie is bij uitstek een theorie voor de allergrootste materiële structuren en behoort nochtans tot het meest fundamentele van de algemene physica. Het is blijkbaar zo, dat we, uitgaande van de typisch kosmische of planetaire structuren — bijvoorbeeld een ster, of een oceaan — zowel naar het steeds grotere toe als naar het steeds kleinere toe kunnen gaan om in de regionen van de algemene physica te komen. Neemt U bijvoorbeeld deze reeks : een melkwegstelsel, een zonnestelsel, een planeet, een oceaan, een baai, een monster zeewater. Van de studie van een melkwegstelsel is het maar één stap naar de studie van de algemene relativiteitstheorie en wat daar verder mee samenhangt van de meest fundamentele hoofdstukken der natuurkunde. Aan de andere kant van de reeks is het monster zeewater alleen nog in zoverre een object der kosmische physica te noemen als het een monster van een bepaalde plaats is, op een bepaalde diepte en op een bepaald tijdstip genomen. Als waterige oplossing van, in hoofdzaak, een groot aantal ionensoorten is het óók een bloot algemeen natuurkundig object. Tussen dergelijke uitersten in ligt nu het typische gebied der kosmische physica, en dus ook van de geophysische wetenschappen. We kunnen de algemene natuurkunde dus karakteriseren als de wetenschap der meest elementaire physische verbanden, terwijl de geophysica en de astrophysica dan de meer gecompliceerde verbanden en structuren, die in de schepping gegeven zijn, onderzoeken; terwijl we dan bij die „meer elementaire" physische verbanden der algemene natuurkunde niet alleen denken aan structuren van kleine omvang, maar eventueel ook aan structuren van zeer grote omvang, die ondanks hun omvangrijkheid juist weer als betrekkelijk elementair zijn te behandelen doordat zij t.o.v. de totaliteit van het heelal een betrekkelijk geringe graad van verbijzondering vertonen. Het ganse heelal is immers qua talis even elementair als één enkel zg. elementair deeltje. — Het is in dit verband interessant om op te merken dat de twee meest revolutionaire ontdekkingen van de algemene natuurkunde van de laatste 40 jaar enerzijds een eindigheid van het allerkleinste, anderzijds een eindigheid van het allergrootste aan het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen