1952 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 87

PLAATS EN TAAK DER GEOPHYSISCHE WETENSCHAPPEN

67

schappen hebben genoemd, nl. : de natuurkunde van de drie physische sferen, die de aarde rijk is, dus de natuurkunde van de atmosfeer, de natuurkunde van de hydrosfeer, d.w.z. van de zeeën, en de natuurkunde van de lithosfeer, de vaste aarde. Die laatste, de natuurkunde van de vaste aarde, wordt nu ook wel speciaal „geophysica" genoemd, maar dan geophysica in engere zin. En het is op dit terrein, dat de enigszins moeilijke grenslijn met wat men geologie pleegt te noemen getrokken wordt. We zouden het onderscheid tussen die twee als volgt kunnen aanduiden : zijn de geologen de schatgravers en olieboorders der aarde, dan zijn de geophysici de wichelroedelopers. Zij hanteren geen hamer of spade — of het moest alleen zijn om de driepoot van een magnetisch meetinstrument vast te kunnen zetten. De geophysici onderzoeken vooral de algemene veldgrootheden van het physisch systeem „aarde"; zoals: het magnetisch veld, het seismische veld (het inwendige bewegingsveld van de aardkorst) en het zwaarteveld. Het onderscheid tussen de geophysica en de geologie is van eenzelfde orde als dat tussen de natuurkunde en de scheikunde : theoretisch moeilijk te definiëren, in de practijk vrij duidelijk aanwijsbaar, al zitten in beide onderscheidingen zekere historisch gegroeide willekeurigheden, waarover het onnuttig is, lang te discussiëren. Mijn bedoeling is dan ook niet bij deze speciale onderscheiding verder stil te staan, doch liever de geophysische wetenschappen samen in hun verhouding tot de algemene natuurkunde te zien. Welke zijn dus nu deze geophysische wetenschappen? We zagen het reeds : de natuurkunde van de dampkring, de natuurkunde van de zeeën en de natuurkunde van de vaste aarde onder die beide. De drie genoemde „sferen" worden wel aangeduid met de Griekse termen : atmosfeer, hydrosfeer en lithosfeer en de drie takken van wetenschap waarover we spreken met de namen : meteorologie, physische oceanografie en speciale geophysica. (Het is jammer dat voor die laatste tak, ter onderscheiding van het geheel der (algemene) geophysica, nog geen andere term is uitgedacht.) Wat is nu het karakteristieke van het verschil tussen de geophysische wetenschappen en de algemene natuurkunde? Het is hiermee eender gesteld als met het onderscheid tussen de astrophysica en de algemene physica. We zouden dvis in 't algemeen de vraag kunnen stellen: hoe verhouden zich de kosmische physica en de algemene physica tot elkaar, wat is het kaï'akteristieke van die verhouding? Men zou een ogenblik geneigd kunnen zijn te denken, dat het verschil hierin ligt, dat, terwijl de algemene physica, inclusief de chemie,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen