1953 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 248

218

J. P. VAN ROOIJEN

tot oplossing kon worden gebracht. Terwijl de vader de denkbeelden van Godwin in hoofdzaak toestemde, oordeelde de zoon, dat de economische misère uitsluitend moest worden bezien in het licht van de altoosdurende wanverhouding tussen de snelle uitbreiding der bevolking en de daarbij achterblijvende voorraad van voedingsmiddelen en gebruiksgoederen. Met een vaste overtuiging ontwikkelde hij dit standpunt in een geschrift onder de titel „Essay on the Principle of Population", hetwelk in 1798 het licht zag; aanvankelijk anoniem, doch dank zij het grote succes reeds in 1803 onder de naam van de schrijver. Tijdens het leven van Malthus zagen daarna nog vier edities het licht 2). De hoofdgedachte van deze auteur komt in het kort hierop neer, dat een bevolking zich na een constant tijdsverloop (b.v. 25 jaar) verdubbelt, voor zover althans tegenwerkende factoren buiten geding blijven. De uitbreiding voltrekt zich dus in beginsel volgens een meetkundige progressie: 1 2 4 8 16 Daarentegen nemen de consumptiemiddelen na eenzelfde tijdsverloop slechts toe volgens de termen van een rekenkundige reeks : 1 2 3 4 5 zodat reeds na korte tijd een scheve situatie is ontstaan, die volgens Malthus de maatschappelijke misstanden genoegzaam kan verklaren. Natuurlijk heeft hij niet willen betogen, dat de bevolkingstoename altoos op een geometrische progressie is afgestemd; de ervaring wijst trouwens wel in een andere richting. De afwijking van de door hem gestelde regel moet dan evenwel aan de zogenaamde „checks to population" worden toegeschreven; tot deze tegenwerkende factoren rekent Malthus onder meer de omstandigheden, die een ongunstig effect op het geboortecijfer hebben; de invloeden, die de bevolkingssterfte doen toenemen; en vooral het uitstel van het huwelijk totdat de man in een zodanige positie verkeert, dat hij een gezin redelijk kan onderhouden. De laatstgenoemde factor heet bij Malthus „moral restraint" en de onverschilligheid te dien opzichte moet volgens hem als de diepste oorzaak van de destijds heersende maatschappelijke ellende worden beschouwd. Juist deze zienswijze verklaart, dat het boek van Malthus vooral bij de industriëlen en grondbezitters weerklank vond. Afgezien van het in de reeksentheorie gelegen uitgangspunt bepaalt Malthus zich in hoofdzaak tot het constateren van feiten; zijn besliste verdediging van de „moral restraint" kan men dan beschouwen als een door hem noodzakelijk geacht redmiddel om uit de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen