1953 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 171

BEGRIPSVORMING IN DE PATHOLOGIE

149

Men heeft zich ook tegen het teleologisch karakter van het begrip verzet. Inderdaad kan men dit te anthropomorph zien. Een finale beschouwing van een organisch proces betekent een beschouwing in zijn geheel en intentie, doch wil niet zeggen, dat deze ontstekingsreactie nu ook doelmatig is. Wie een steenpuist voelt opkomen, kan soms door een vroegtijdige behandeling, eventueel met penicilline, de ontwikkeling er van in de kiem smoren en het proces abortief doen verlopen. In andere gevallen, in een ander stadium, moet de arts het nuttig achten de ontstekingsreactie te bevorderen, en de ontwikkeling van een absces door „pappen" te bevorderen. Al is een ontsteking een defensief gebeuren, het is niet steeds heilzaam; wanneer het oog het slagveld wordt tussen agens en re-actie, kan het er bij te gronde gaan. Het ware daar veelal beter, als de reactie uitbleef. Voor een finale beschouwing van het ontstekingsproces pleit ook het feit, dat in de laatste jaren gebleken is, hoe allerlei ontstekingsprocessen onder centrale invloeden staan. In het algemeen geschiedt de coördinatie, subordinatie en integratie van de talloze processen, die in het levend organisme simultaan verlopen en uiterst fijn op elkaar zijn afgestemd, door de zenuwen en door de producten van de klieren met inwendige afscheiding, de hormonen. In de laatste jaren hebben we een hormoon van het hersenaanhangsel, de hypophyse, leren kennen, het z.g. adrenocorticotrope hormoon of A.C.T.H., dat merkwaardigerwijze in staat is ontstekingsreacties geheel te remmen en ook bij de ernstigste ziektetoestanden het ziektegevoel weg te nemen. Dit kan soms ^eer nuttig zijn — menig oog is er reeds door gered — soms echter zeer gevaarlijk, omdat de infectie geruisloos zich kan uitbreiden. Dergelijke ervaringen maakten opnieuw een beschouwing van het ontstekingsproces nodig. Terwijl men in vroeger jaren, zoals gezegd, het beeld koos van den binnendringenden vijand, die weerstaan moest worden, koos Tausk i4) nu het beeld van de brand; het is trouwens merkwaardig, dat men dat men dat bij de ontsteking, inflammatio, niet eerder heeft gedaan. Een brand wordt in een ordelijke maatschappij tegengegaan door de brandweer. Beide, brand en brandweer, laesie en reactie, richten schade aan. Het bedoelde hormoon heft de laesie niet op, maar kan wel de waterschade beperken, die het lichaam zichzelf in de verdediging toebrengt. Ook deze beeldspraak, die op een of andere wijze een waardefactor invoert, geeft aan het begrip een teleologisch karakter, waarbij — het zij nog eens herhaald — niet wordt gezegd, dat ieder ontstekings-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen