1953 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 167

BEGRIPSVORMING IN DE PATHOLOGIE

145

coop te zien. En het was in zekeren zin een teleurstelling, toen bleek, dat ook hier de verhoudingen ingewikkelder lagen dan aanvankelijk was gemeend. Waarom wordt bij een epidemie niet iedereen ziek, die met de aangetaste personen in nauwe aanraking komt? Hoe is het mogelijk, dat menigeen in zijn neuskeelholte meningococcen herbergt, die toch de „oorzaak" zijn van de zo gevreesde meningitis? Langzaam brak het inzicht door, dat de ziektekiemen zijn als zaadkorrels, waarbij niet alleen de kiemkracht, maar ook de voedingsbodem den groei bepalen : even belangrijk als de korrel, Ie grain, is de bodem, Ie terrain. Dit wil zeggen : er zijn zekere voorwaarden nodig, die de ziektekiemen toelaten bij een bepaald individu op een gegeven ogenblik hun pathogene werking te ontvouwen. Deze beschouwing bleek ook bij ziekten, die niet door bacteriën worden veroorzaakt, van belang. In de pathogenese eist niet alleen de causa, maar ook de conditio aandacht. „La cause est ce qui fait; la condition est ce qui permet a la cause de faire" 9). Wat oorspronkelijk de enkele ziekte-oorzaak scheen, bleek later slechts de factor te zijn, die een ziekelijk gebeuren ontketent. Niet het minst voor de praeventie bleek de kennis der voorwaarden dikwijls van even groot belang en even onschatbaar als die van de ziekte-oorzaak. Naast het causale denken kwam het conditionele op. Dikwijls bleek het zeer moeilijk om onder het aantal (noodzakelijke) factoren er één als oorzaak aan te wijzen. Subjectieve invloeden zijn dikwijls niet uit te sluiten. Dit komt zelfs uit in de definitie, die Lubarsch gaf : ,,Als oorzaak kiezen wij onder de voorwaarden van een gebeuren, diegene uit, welke ons, als antwoord op onze vraag naar de omstandigheden het belangrijkst voorkomt" i o). Ook door anderen wordt deze subjectieve factor bij de aanwijzing de hoofdoorzaak erkend. Het is dan reeds een voordeel, wanneer men de conditio sine qua non kan aanwijzen. De samenstelling van een aantal voorwaarden kan men constellatie noemen. Met het oog op de vele factoren, die bij het ontstaan ener ziekte van invloed zijn, schiep de Leidse hoogleraar Tendeloo een constellatie-pathologie. Hoe moeilijk het aanwijzen van een oorzaak kan zijn, blijkt soms bij het vaststellen van de doodsoorzaak. De anatoom vindt soms allerlei afwijkingen, zonder dat het hem mogelijk is één van de duidelijke doodsoorzaken aan te wijzen; soms vindt hij in het geheel geen doodsoorzaak. Het consciëntieus invullen van de doodsoorzaak op het zogenaamde doodsbriefje is dan ook lang niet altijd gemakkelijk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen