1953 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 168

146

G. A. LINDEBOOM

Ook in de gerechtelijke geneeskunde speelt het begrip oorzaak een grote rol. Wanneer een betrekkelijk gering letsel ernstige gevolgen heeft gehad, kan er onder de deskundigen verschil van mening zijn over het gewicht, dat men aan een kennelijk aanwezigen factor moet hechten. In de nieuwe ontwikkeling der psychosomatische geneeskunde speelt het begrip oorzaak een rol, die verschillend wordt gewaardeerd. Naar veler overtuiging gaat het niet aan, de wet van oorzaak en gevolg uit de 'physische orde der dingen, zonder meer over te brengen naar het verband van ziel en lichaam en van een psychophysische causaliteit te spreken. De invloed van psychische factoren wordt echter met den dag voor de wetenschap duidelijker. Inzonderheid is de invloed van acute gemoedsbewegingen, emoties, dikwijls treffend aanwijsbaar. Een galsteenaanval wordt dikwijls ontketend door een acute emotie. De galsteendrager, onbewust van de schat, die hij bewaart, wordt soms eerst gahteenlijder door de beweging van zijn gevoelsleven. Een vorige generatie artsen, streng natuurwetenschappelijk opgevoed, had hiervoor nog geen enkel begrip. Wanneer een lijder zijn dokter soms vroeg, of zijn galsteenaanval er van kon gekomen zijn, dat hij zich zo kwaad had gemaakt, ontkende de medicus het met den superieuren glimlach van hem, die beter weet. Daar krijgt men immers geen galstenen van. Maar toch had de patiënt gelijk : niet de galsteen, maar de aanval was er door „veroorzaakt". Anderzijds leidt het denken in een simplistisch schema van oorzaak en gevolg in de psychosomatiek tot het zoeken naar z.g. specifieke psychische factoren, bijvoorbeeld traumata of conflicten. Dat aldus licht aan het persoonlijk karakter van de menselijke beleving te kort wordt gedaan, is voor ons even duidelijk, als dat Freud met zijn mechanistische opvatting der psychische dynamismen aan het eigen karakter van het zieleleven tekort deed. Niet alleen het menselijk denk- en zieleleven is intentionaal van karakter, gericht op een doel, ook het levende organisme is niet volledig te verstaan als de som van zijn onderdelen, doch ten slotte slechts uit het geheel. Het denken dat hierop ziet, rekent niet alleen met de werkende oorzaak, de causa efficiens, doch ook met de eind- of doeloorzaak, de causa finalis. Er is om het finale, teleologische denken in de pathologie een eeuwenlange strijd geweest. Men heeft het willen uitroeien te vuur en te zwaard. Het is waar: te dikwijls heeft de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen