1953 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 169

BEGRIPSVORMING IN DE PATHOLOGIE

W

geneeskunde zich ter verklaring neergelegd bij het aanwijzen van het een of andere doel, zonder zich verder om de werkelijke toedracht van een gebeuren te bekommeren. Zo raakte het teleologisch denken in discrediet, omdat het het onderzoek naar de werkende factoren verlamde. Toch kan het causale denken ons het organisme als geheel en in zijn verrichtingen niet doen verstaan. Vandaar dat toch in de pathologie telkens begrippen binnendringen, die bij nauwkeurige beschouwing zekere finale trekken vertonen. Eén van die begrippen is reeds bijna twee duizend jaar oud. Het is het begrip ontsteking. Daarover zou ik nu iets willen zeggen. Ieder Uwer weet wel zo ongeveer, wanneer men aan een ontsteking te denken heeft, bijvoorbeeld bij een steenpuist, 't Is in elk geval een proces met een min of meer bekend verloop. Ook al heeft de steenpuist een ongelukkige plaats gekozen — er komt immers een tijd, dat men weer zitten kan. Hoe zal men nu echter dit begrip omschrijven? Het was de Romein Celsus, die van 30 voor tot 45 na Christus leefde, welke de geneeskunde een grote dienst bewees door het begrip te omschrijven en van enkele kenmerken te voorzien. Er is een plaatselijke zwelling, die erg rood ziet, pijn doet en warm aanvoelt: rubor et tumor cum dolore et calore. Deze ziekelijke verschijnselen smolt Celsus samen tot één begrip : ontsteking, inflammatio. Aan de warmte ontleent het begrip dus zijn naam. Uit de beschrijving van een aantal symptomen ontstaat, vooral langs inductieven weg, een begrip, dat méér aanduidt dan die verschijnselen, en wel het proces als geheel zelf. Hetzelfde doen we, wanneer we bliksem, donder en regen of hagel samenvoegen tot het begrip : onweer n ) . Deze genoemde kenmerken der ontsteking zijn voor den practischen arts van groot belang; het zijn clinische kenmerken, het is een clinische omschrijving. Toen in de vorige eeuw het microscoop een bezichtiging van het gebeuren bij sterke vergroting toeliet, vond men, dat er een verhoogde plaatselijke bloedtoevoer bestond, vocht uit de vaten trad, en weefsel te gronde ging of nieuw werd gevormd : hyperaemie, exsudatie, alteratie of regeneratie. Dat zijn enkele histologische kenmerken, die elk voor zich op den voorgrond kunnen treden. Het begrip echter duidt het proces aan, waarvan de nadere omschrijving slechts een aantal kenmerken opsomt. Maar wat is dat dan voor een proces? Daar gaat het nu juist om. Het is een reactie op een schadelijke prikkel. Wie in een vuile spijker trapt, krijgt een ontsteking aan zijn voetzool. Dat is heel gewoon —

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen