1953 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 161

BEGRIPSVORMING IN DE PATHOLOGIE

139

Wie een hondententoonstelling bezoekt, kan er zich misschien over verwonderen, dat deze grote verscheidenheid van dieren, van het kleinste schoothondje af tot den fraaien St. Bernhard, alle gevangen worden onder het begrip hond. Blijkbaar is aan dit begrip een aantal kenmerken eigen, die op de verschillende blaffende natuurphaenomenen van toepassing zijn. En zo lag het verband tussen de onlangs op het Centraal Station tentoongestelde Vv'alvis en de er voor geplaatste nietige veldmuis, in het begrip zoogdier. Het individuele valt dus weg, het algemene blijft. De vorming van begrippen is zo te zien als een proces van vereenvoudiging, dat berust op de herkenning van gelijkheid, identiteit, of gedeeltelijke gelijkheid, overeenstemming, analogie. Een begrip is, althans in de natuurwetenschap, een complex van kenmerken. Tendeloo 5) noemt het een groepsmerk; in elk geval dient het om te groeperen, en schept het de mogelijkheid van een „economische samenvatting van een onbegrensde hoeveelheid waarnemingen" (De Froe 6)). Bij de groepering dient het in de werkelijkheid gegevene onderzocht te worden op de aanwezigheid van de in het begrip vertegenwoordigde kenmerken. Op deze toetsing van het gegevene op de aanwezigheid van criteria berust onze diagnostiek. Daarbij blijkt, dat soms verschijnselen, die bij den eersten oogopslag een totaal verschillenden iiidruk maken, toch onder één noemer kunnen worden gebracht. Alle ziekten, die door de tuberkelbacil worden veroorzaakt — len hoe verschillend kunnen die zich voordoen! —, noemt men tuberculose. Zo zijn er ook andere ziekten, wier beeld proteus-achtig kan wisselen, welke toch door het aanleggen van strenge criteria met een begrip kunnen worden be-teken-d. De beheersing van de feitelijke gegevens wordt door de begripsvorming dus ten zeerste vergemakkelijkt. Een begrip, dat zeer goede diensten verleent, is een vruchtbaar begrip. Andere begrippen, die opgesteld zijn, bewijzen zich min of meer waardeloos en geraken in onbruik. De begrippen, waarmede gewerkt wordt, dienen telkens, wanneer nieuwe gegevens bekend worden, te worden getoetst op hun zinrijkheid en bruikbaarheid. Een onbruikbaar begrip is voor de geneeskunde zinledig. Het is duidelijk, dat de meeste begrippen der geneeskunde in eersten aanloop ontstaan door inductie. Ze ondergaan daarna veranderingen, die een betere aanpassing aan de werkelijkheid moeten bieden. Ze worden niet alleen telkens „bijgeslepen", maar veelal hebben er zó ingrijpende structuurwijzigingen plaats, dat van een om-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen