1953 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 297

BOEKBESPREKING

267

Bouman heeft een originele methode gekozen om een brok geschiedenis te voorschijn te halen van de laatste halve eeuw. Hij geeft n.l. in korte, fascinerende schetsen, gebeurtenissen ergens ter wereld weer, waaruit dan als uit een filmjournaal ons de samenhang van het wereldgebeuren gesuggereerd wordt. Bouman, die reeds grote bekendheid verwierf als stylist door zijn boek: ,,Volk in beweging", schrijft in „Revolutie der Eenzamen" een nog gedrongener, maar daarom nog meer indringender stijl. Ik grijp voor de vuist weg een gedeelte van pag. 232 en 233 om dat aan te tonen : ,,Stil en verlaten lag de Hamburgse haven. In het hoge gebouw van de Hamburg-Amerikalijn aan de Binnenalster — het bekende Hapagkantoor, met de trotse woorden ,,Mein Feld ist die Welt" boven de ingang — brandde licht in de directiekamer. Novemberraiddagen kunnen zo donker zijn *). Ballin had juist een lange brief aan von Bülow geschreven over het economisch herstel van Duitsland. Hij voelde zich moe en terneer geslagen. Slapeloosheid kwelde hem reeds sedert 1917. En sinds het aftreden van de keizer, voor wie hij steeds een bijna vaderlijke genegenheid koesterde, had zich een diepe neerslachtigheid van hem meester gemaakt. Hij dacht terug aan het spelevaren op de Elbe, eind Juni 1914; de heerlijke zomeravond aan boord van de Auguste Viktoria, aan momenten van bange voorgevoelens. Plotseling rumoer in het gebouw. Dreunende stappen op de t r a p pen, het slaan van deuren, een brekende ruit. Verstoord keek Ballin op. De deur van de directiekamier ging open. Zonder plichtplegingen traden vier mannen binnen: matrozen met geweren en koppelriem, rode cocardes oo de borst. Zij kwamen het gebouw vorderen voor een arbeiders- en matrozenraad. Ballin protesteerde. De indringers schreeuwden hem toe, dat zijn tijd voorbij was. Het was afgelopen met het kapitalisme van de Hapag. Als het nodig bleek, zouden ze de directie opknopen. Ballin liet de indringers uitrazen. Toen ze vertrokken waren, greep hij trillend van nervositeit het flesje met het slaapmiddel, dat voor hem op zijn schrijftafel stond. Hij ledigde het flesje in een half glas water, dronk toen gretig, met grote teugen. Beseffend, wat hij gedaan had, in een vlaag van berouw, telefoneerde hij zijn huisarts. De arts zag de situatie niet al te somber in. Hij verzocht Ballin mee te gaan naar ziin naburige kliniek, voor 't uitpompen van de maag. Nu ineens en liefst te voet, een kleine wandeling verdiende aanbeveling. Op 't ogenblik, dat Ballin de kliniek betrad, viel hij door een hartaanval getroffen, levenloos n e e r . . . . " Wie zo weet te schrijven, is zeker een kunstenaar van het woord. Kan korter en bondiger en ontroerender de tragedie van een beginnende revolutie worden beschreven? Telkens laat de schrijver ons meeleven in zijn als tussengevoegde beschrijvingen —• bijna in telegramstijl —, van wat in de grote bioscopen te zien was, een klein stukje cultuurgeschiedenis op zichzelf. De titel: ,,Revolutie der Eenzamen" blijkt de schrijver gekozen te h e b ben omdat hij overtuigd is van de eenzaamheid der grote massa, schapen die geen herder hebben. Op pag. 151 stelt hij de eenzaamheid van de kunstenaar, die zich bewust is van zijn dienende functie tegenover „de werkelijk eenzamen, wier eenzaamheid door de bronnen van een nihilisme werd gevoed, dat hen tot een streven naar macht prikkelde." ,,Deze eenzamen waren blind voor het feit, dat hun revolutonnaire greep naar de heerschappij moest uitlopen op een revolutie, die zich in de chaotische vorm van wereldoorlogen aandiende." Het boek van Bouman besluit met een persiflage op het georganiseerde oorlog voorbereiden, zoals dat, volgens hem, o.a. in het Pentagon (Ministerie van Oorlog) in Amerika wordt bedreven. En aan het einde komt hij bij het beschrijven van het fictieve gebuw „Mundus" weer terug

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen