1953 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 162

140

G. A. LINDEBOOM

bouw moet worden gesproken. Soms is het oorspronkelijke begrip nauwelijks meer terug te vinden in het gelijknamige van later dagen. De verandering van een begrip geschiedt in de medische wetenschap veelal niet bewust gewild, maar door een los gebruik. Het begrip wordt een pasmunt, waarvan de beeldenaar afslijt. Als regel wordt het dan wijder, en wordt het toegepast op méér verschijnselen dan oorspronkelijk was bedoeld. Dit kan alleen geschieden, wanneer het grote belang van slechts met scherp omschreven begrippen te werken, voorbijgezien wordt. Alsdan ontstaat er begripsverwarring en contaminatie, hetgeen voor de geneeskunde soms ernstige gevolgen heeft, omdat ze het uitzicht op en inzicht in de werkelijkheid der ziekelijke verschijnselen belemmert. De begripsvorming in de pathologie geschiedt echter zeker niet alleen door inductie, maar in haar spelen ook apriorische factoren een grote rol. Dit was zeker zo in de vroeg-wetenschappelijke phase der geneeskunde, maar ook in later tijden is de invloed van uit anderen hoofde verkregen min of meer wijsgerige opvattingen dikwijls onmiskenbaar. Dit wordt wellicht het meest duidelijk bij een korte beschouwing van enkele begrippen uit de pathologie. Ik begin met het ziektebegrip. In de meest primitieve phase der geneeskunst is er van geneeskunde als wetenschap nog geen sprake. De ziekte wordt gezien als het gevolg van een rechtstreekse inwerking van bovennatuurlijke invloeden, als een straf van goden, een wraak van daemonen, geesten of duivels. Deze animistische opvatting, die zich in het volksgeloof zeer lang heeft gehandhaafd, getuige de duizenden stumpers, die in het Christelijk Europa als heks zijn verbrand (en nóg noemt de Duitser spit in de rug Hexenschusz), is natuurlijk wetenschappelijk onbruikbaar en onvruchtbaar, omdat hier de meest alg«mene vóóronderstelling der wetenschap van een orde en regelmaat in het natuurgebeuren ontbreekt. Een systematisering der ervaringen heeft hier geen zin en wordt dan ook niet beproefd bij dit begrip van ziekte, dat men tegenwoordig het daemonologische noemt. Maar ook later, toen de geneeskunde zich zeer geleidelijk als een wetenschap ontwikkelde, bleek iedere tijd zijn eigen opvatting van ziekte te hebben. De eerste phase in de richting naar een wetenschappelijke geneeskunde is het vasthouden in de herinnering van de verrichte waarnemingen. De som daarvan is de ervaring, de empirie, nog steeds één der hoofdbronnen der geneeskunde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen