1953 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 269

HET PROBLEEM VAN DE BEVOLKINGSGROEI

239

De Nederlandse curve daalt tot 1919 vrij gelijkmatig; in 1920 is een duidelijk herstel merkbaar, doch onmiddellijk wordt de daling hervat, totdat in 1937 een dieptepunt met slechts 19,8 wordt bereikt. Vervolgens buigt de lijn om en in 1946 bereikt het geboortecijfer een hoogte, die vergelijkbaar is met de situatie in het begin van deze eeuw. De teruggang is echter even abrupt en wij zijn nu weer genaderd tot het peil uit het begin der dertiger jaren. In Engeland treft men hetzelfde beeld aan, maar dan met dit verschil, dat de daling in het algemeen sneller verloopt, terwijl de reactie aldaar na de tweede wereldoorlog veel matiger is geweest, zoals de berichten hebben uitgewezen. Evenals België staat Engeland trouwens aan de vooravond van een maximale bevolkingsgrootte. Beschouwt men nu de Nederlandse cijfers en de bijbehorende grafiek nauwkeurig, dan is de afname van het geboortecijfer zo overtuigend, dat men alleen in die richting voort zal denken. Men zou kunnen tegenwerpen, dat reeds na 1937 een herstel is ingetreden, onafhankelijk van de toen nog nauwelijks dreigende oorlog en waarom zouden wij, juist in dit licht gezien, niet op het huidige niveau van ruim 22 kunnen blijven staan? Men verliest dan evenwel uit het oog, dat in de loop der dertiger jaren een versnelde daling viel te constateren, die vrijwel zeker aan de toen heersende werkloosheid moet worden toegeschreven. Zo beschouwd is het begrijpelijk, dat tegelijk met de verruimde werkgelegenheid een licht herstel intrad. Het klimmend geboortecijfer tijdens de tweede wereldoorlog is uit een psychisch oogpunt stellig verklaarbaar, evenals de scherpe reactie onmiddellijk na de bevrijding. Met betrekking tot het uitzonderlijk hoge geboortecijfer van 1946 moet bovendien een andere factor in aanmerking worden genomen. We hebben gezien, dat het jaar 1920 ook opvallend vruchtbaar is geweest; de betreffende leeftijdsklasse is omstreeks 1945 huwelijksrijp geworden, zodat mede daardoor de hoge fertiliteit van 1946 is veroorzaakt. Iets dergelijks noemt men in de demografie het echoeffect en op grond daarvan zullen hier te lande na 1970 wel weer enkele vruchtbare jaren zijn te verwachten. En daarna tegen het einde van deze eeuw, hoewel het effect dan veel aan kracht zal hebben ingeboet. Terugkerende tot ons uitgangspunt moet het waarschijnlijk worden geacht, dat het geboortecijfer in de volgende jaren de dalende tendentie zal voortzetten. Men verlieze vooral niet uit het oog, dat precies dezelfde motieven, die in de andere West-Europese landen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen