1954 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 275

WAT IS DE MENS?

237

de genen. Oorspronkelijk betekenis hebbend voor de individuele mens, zien we de biologische theorie in transindividuele zin verdiept door Szondi, die nl. de gehele stuctuur en houding van de mens gedetermineerd ziet vanuit verschillende genen paren. De keuze van een object geschiedt niet in vrijheid, maar ze ligt genetisch verankerd. In psychologische zin ligt de mens in de theorie van Fraud eveneens in het verleden vernageld. Maar ook in de anthropologische theorieën vinden we steeds weer de weerklank van het gedetermineerd zijn, weliswaar bij vermijding van de begrippen constitutie en ontwikkeling. Zelfs kan men, naar ik meen, aan Sartre een deterministische inslag niet ontzeggen in zijn creatie van het „projet fundamental", ook al wordt dit gelijk gesteld met vrijheid. De mens kan niet kiezen buiten het „projet fundamental" om. Sartre geeft een illustratie van het ,,projet fundamental" in zijn interpretatie van Baudelaire. Maar deze beschrijving gaat ook weer niet om buiten het ,,projet fundamental" van Sartre zelve, evenmin als de keuze van Sartre, welke deze op Baudelaire laat vallen. Het probleem der gemeenschap wordt als beeld van het heden pas onder de ogen gezien door de philosophen der ik—gij verhouding. Het homo homini lupus wordt het in gemeenschap zijn in de zin dezer philosophen. Ook wat betreft het probleem der gemeenschap zien wij een grote divergentie optreden in de moderne philosophic. Bij Sartre is de gemeenschap in hoofdzaak een gevolg van het conflict. De RoomsKatholieke wijsgerige existentialist Gabriel Marcel legt in zijn mysterie van het heden sterk de nadruk op de gemeenschap. Het heden transcendeert het verleden in het in gemeenschap zijn. De mens kan onmogelijk zichzelf zijn, indien hij opgaat in het verleden. Zelfs een kunstenaar, die met een gevoel van tevredenheid zich identificeert met zijn werk, gaat onder in de historiciteit der eigen schepping. De mens evenwel is herschepping, in een voortgaan neemt hij distantie van het tot verleden geprecipiteerde. Deze vrijheid van het zich kunnen verheffen boven de gebondenheden van constitutie en ontwikkeling wordt gezien als het essentiële van de mens. Weliswaar kunnen wij niet reizen zonder bagage. Wij zijn gebonden aan onze geboorte, aan data, aan ons lichaam, enz., maar verschillende aspecten van de mens gaan teloor, indien men hem haeretisch vast wil leggen op het schema, op één vlak, op één bepaald aspect. Trekt men de mens als het ware daaruit terug, dan bevrijdt men hem van het substraat (lichamelijk, zowel als geestelijk) en heft hem op naar het vlak der vrijheid, der verantwoordelijkheid, naar het niveau der liefde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen