1954 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 268

230

F. J. TOLSMA

gerend. Het gesprek met zichzelf laat het zelf evenwel niet in absolute zin aan het woord, het draagt een unilateraal cachet, het ik stelt zich gezaghebbend tegenover het zelf en roept het tot de orde, uitgaande van de in een groot aantal zittingen moeizaam verworven principia. De psycho-analyse voert de mens zo naar de versmalde wereld. Men zou kunnen spreken van de mens in zakformaat. Men heeft de mens in zijn zak, van een werkelijke vrijheid is geen sprake; de psycho-analyticus voert, ieder op zijn eigen wijze, de mens maar al te dikwijls naar het slop, dat hem bereid is en in dit slop voelt de mens zich met de psycho-analyticus veilig. Dit slop van complexen evenwel verschuift slechts de neurotische symboliek naar een andere. De psychoanalytische symboliek voert naar een andere symboliek, de werkelijkheid wordt teruggedrongen naar een zeer smalle ,,mogelijke resp. denkbeeldige ^) werkelijkheid". In het castratie-complex wordt als het ware vastgelegd elke latere vrees voor bedreiging. In v/erkelijkheid is het castratiecomplex weinig meer dan een symbool, dat heenwijst naar het wijdere probleem der levensruimte. De mens wil zichzelf beheersen door zich te verliezen, door zichzelf langs de weg der natuurwetenschappelijke methode causaal genetisch, of wel langs de weg van een (pseudo) begripmatigheid, te overmeesteren; meester te worden over zichzelf, over de eigen complexen, door slaaf te worden van het systeem van complexen. Alles wordt niets en niets wordt alles. De gehele mens wordt teruggebracht tot een libidineuze stroom, waarin hij meegesleurd wordt. Hij kan zich oriënterend vastgrijpen aan complexen en symbolen, welke maar al te vaak een religieuze dogmatische 'betekenis krijgen. Men kan bijv. met evenveel recht verdedigen, dat de psychoanalyse de sexuele betekenis van de phallische cultus herkend heeft als het omgekeerde, dat in de psychoanalyse de phallische symbolen vergoddelijkt worden, dat bijv. de penis een afgodsbeeld wordt en de theorie rondom deze libidineuze symbolen tot een dogmatisch systeem wordt afgerond. Op deze wijze ontstaat een netwerk, hetwelk in de stratificatietheorieën niet zelden uitgebouwd wordt tot een vlechtwerk. Keren wij nog eenmaal op onze schreden terug om stil te blijven staan bij onze gegeven interpretatie der psycho-analyse, In deze interpretatie stonden wij oordelend tegenover de psycho-analyse, in een intentioneel daarop gericht zijn. Zoals bekend heeft Sartre het bewust1) In die zin, dat het denken tracht de werkelijkheid te ver-beelden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen