1954 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 236

202

BOEKBESPREKING

Men moet zodoende uiterst voorzichtig zijn met uitspraken daarover Ik meen nu, dat Spier hier soms te ver gaat Hij vertaalt n 1 op zijn beurt van allerlei voor het domein van de eeuwigheid Zo is vooi hem het hart met boventijdelijk, omdat het anders vreemd zou zijn aan de tijd (p 160) Ook IS voor hem de tussentoestand, tussen sterven en opstanding, een tijdelijke toestand (p 221) Maar dat is hij in feite slechts gezien van deze kant van de eeuwigheid Wat aan de overzijde is, ontgaat ons Ook Op 6 helpt ons hier, wijl overdrachtelijk, m i met Maar hij gaat nog verder Het leven m de toekomende eeuw blijft creatuurlijk, kan nooit vergoddelijken of vereeuwigen en blijft dus tijdelijk leven (p 223, 224) Toch noemt hij dat dan ook eeuwig leven Naar mijn gevoelen IS dit stellen van de tijdelijkheid voor het eeuwige leven (behalve dan voor Gods eeuwigheid bij Spier) een speculatie Zij komt bij hem voort uit de idee van de kosmische tijd, die volgens hem o a hemel en aarde omspant Maar zij hangt ook samen met een m i onvoldoende onderscheiden van de vele soorten van boventijdelijkheid Eerst iets over de toestand der werkelijkheid die tijdelijk en veranderlijk is Werkelijk is daarin slechts het nu Spier meent, dat dit nu een zekere tijdelijke uitgebreidheid heeft (p 115, 116), een conclusie opnieuw bij hem voortvloeiend uit de kosmische tijd, maar ik kan daar geen gronden voor vinden Wat van het verleden werkelijk is op dit moment, dat is met dat verleden zelf, maar b v dat wat als beeld uit het verleden op dit moment in mij opkomt Dit nu is natuurlijk geen punt De tijd vooronderstelt de continuïteit Dit nu is inderdaad met Augustinus het beste te typeren als overgang Alles wat de tijdelijkheid te boven gaat, zal vermoedelijk m dit opzicht dat momentane doorbreken Anders dan dit tijdelijke is allereerst, wat bestendig is Dat ig de wet in haar gelden, dus ook de tijdsorde Die wet reeds boventijdelijk te noemen, vereist echter een nauwkeurige vaststelling van wat men daarmee bedoelt Is verder het hart tijdelijk of boventijdelijk in de zm van bestendig"' Dat is niet zo eenvoudig te bepalen, omdat het hart verandering, omzetting kent en er nochtans een bestendigheid in de mens is Maar is dat iets bijzonders vergeleken met andere schepselen, die voor de duur van hun bestaan bestendig zijn' En zo ja, wat is dat d a n ' De tegenwerping, dat de mens over het sterven heen blijft bestaan met zijn ziel, zegt met veel, want daarmee komen wij m een toestand, die ons onbekend is, behoudens dat wat ons slechts overdrachtelijk meegedeeld wordt Daartoe behoeft de mens thans niet boventijdelijk te zijn Is het niet mogelijk, dat wat bestendig is m de werkelijkheid, weliswaar met te verklaren, maar toch recht te doen met de erkenning en eerbiediging van de onherleidbaarheid van de continuïteit en de tijdelijkheid' In ieder geval boventijdelijk zijn m i de volgende toestanden de tussentoestand, de hemel, de nieuwe aarde en Gods eeuwigheid Wat men daarvan kan zeggen is m feite negatief Met boventijdelijk wordt immers bedoeld, anders dan onze toestand Ik zie niet m, hoe men zonder te speculeren enkele van die toestanden het karakter van onze tijdelijkheid kan geven En verder is ook negatief, dat men moet laten staan, dat deze toestanden er zijn, zonder dat men kan zeggen, hoe ze zich tot elkaar verhouden, laat staan dat men er enkele tot elkaar zou mogen herleiden Leert de Bijbel ons dan niet meer' Zeker, maar m beelden van onze tijdelijkheid (De term „begm" b v ) Hoe ik daaruit wetenschappelijk verantwoorde begrippen kan afleiden, die mij die toestanden adequaat kenmerken, is mij met duidelijk De slotsom is in dit geval, dat ik niet bij machte ben zoveel van al die zaken te weten als Spier Wie dit boek critisch leest, kan er veel uit leren Het zal hem inleiden in de overdenking van een van de boeiendste problemen der filosofie Een gevoelen van vreugde en onmacht zal zijn ervaring daarbij zijn H V. RIESSEN.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen