1954 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 209

175

ZONDE EN ZIEKTE

victims who seek escape in materialism, in a supercharged activity, and in drinking. Babbitt in his way was crude but healthy. The sickness of which I write and which spreads and grows constantly is quite different. I know of what I am speaking; and I am frightened for a whole nation and a whole people", 241v. Bromfield philosopheert slecht, psychologiseert weinig beter, en de sentimentele afscheidsbrief van Mary Raeburn is wellicht literair onvergefelijk. Maar hij heeft wat gezien, Hoe goed hij gezien heeft, blijkt als we uit enkele regels de door hem bedoelde Amerikaan op eens ten voeten uit voor ons zien: „What satisfaction must be found in being a complete extrovert, in bellowing and shouting en showing off, in playing the fool, with never a thought of any d e p t h . . . . " , 182. Daarom, omdat deze auteur iets gezien heeft, is zijn kijk op het ziekzijn voor ons belangwekkend. En hij heeft, in zijn stilering die de dingen vei tekent, toch een fraaie verhaalbouw bereikt. Om en om heten de hoofdstukken „Oakdale", de buitenwijk van welgestelde Amerikanen, en ,,The jungle", het verre eiland in de Stille Zuidzee, waarheen Mr Smith als dienstplichtige is gedirigeerd. „Oakdale" met zijn mooie vmiforme huizen maakte hem ziek, maar in de jungle kwam hij min of meer tot zich zelf. Ondanks de agrarische kijk en ondanks de wonderlijke interpretatie van de gegevens, merken we toch dat Bromfield iets heeft opgemerkt van ziekte als gericht. In zijn oog is de steedse welvaart een gericht dat over de nazaten der kolonisten trekt. En als is deze idee van gericht gesaeculariseerd, ze verraadt haar afkomst nog even. IX. Zowel Egon Friedell als Louis Bromfield hebben iets gezien van het ziekzijn. Hun kijk is ingeklem.d, bij de eerste in een rijke culturele kennis, vergaderd met de bril van een humanistisch optimisme, bij de laatste in een Amerikaanse cultuur-armoede, waarop een niet rijp geworden sociologistisch pessimisme is geteeld. Dat verhindert ons niet in hun gedachten een door hen geenszins bedoelde bevestiging te zien van de opvatting, dat we aan het ziekzijn enerzijds een creatuurlijk element, de passage, en aan de andere kant een lapsarisch moment, het gericht is op te merken. Nu kunnen we eigenlijk niet spreken van een ziekte-begrip, evenmin als van een zondebegrip. In beide gevallen hebben we m.i. met een andere kennisvorm te doen, die we beter als „idee" kunnen aanduiden. Aan onze idee van ziekte oriënteren we al onze begrippen, die

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen