1954 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 54

38

G. J. HOIJTINK

tot het constant zijn van de samenstelling en Dalton weet tenslotte aan deze wet van Proust een uitbreiding te geven, die leidt tot de wet der multipele proporties. Daarmee was in betrekkelijk korte tijd een groot aantal experimentele resultaten samengebracht onder drie belangrijke wetten. Reeds spoedig daarop, in 1808, slaagt Dalton er in de drie genoemde \vetten onder één gezichtspunt te brengen. Daartoe greep hij terug op de reeds eeuwenoude gedachte van de materiële discontinuïteit en veronderstelde hij, dat de elementaire stof zou zijn opgebouwd uit een groot aantal onderling gelijke en onsplitsbare deeltjes, de atomen. Voor verbindingen voerde hij het begrip samengesteld atoom in. Het is opmerkelijk hoe in de natuurwetenschappen de theorie steeds weer tot integratie van de experimenteel gevonden natuui-wetten tracht te komen. Aanvankelijk waren er echter onderzoekers, die zeer critisch stonden tegenover de gedachte der materiële discontinuïteit. Nauwelijks waren zij bevrijd van de oude phlogistontheorie, die zovelen bij hun experimenten misleid had, of, een nieuwe hypothese deed haar intree. Onder hen bevond zich de bekende natuuronderzoeker Gay Lussac, die in zijn gaswetten een argument tegen Dalton's theorie meende te hebben gevonden. In 1811 echter redde Avogadro de atoomtheorie uit deze impasse door het molecuulbegrip in te voeren. Gay Lussac's gaswetten kon men in goede overeenstemming met Dalton's hypothese brengen, wanneer men veronderstelde dat de elementaire gassen zouden zijn opgebouwd uit twee-atomige deeltjes. Avogadro veronderstelde daarom naast de atomen, de uit twee of meer atomen opgebouwde moleculen, die de bouwstenen van een verbinding vormden. Het is merkwaardig, dat de voorstanders der discontinuïteitsgedachte het molecuulbegrip eerst in de tweede helft der 19e eeuw aanvaardden. Blijkbaar kon men het elementair zijn van een gas niet verenigen met het samengesteld zijn van de elementaire deeltjes. In plaats van het molecuulbegrip te aanvaarden, kende men aan het begrip samengesteld atoom geen reële betekenis toe, waardoor het bezwaar van Gay Lussac verviel. Uiteraard bleef het onderzoek der anorganische materie daardoor in hoofdzaak beperkt tot de bepaling van de atoomgewichten. Door Berzelius werd reeds in 1828 een tabel van atoomgewichten samengesteld met het zuurstofatoom als basis. Latere onderzoekingen van Dumas, Gerhardt, Laurent e.a. voerden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen