1954 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 206

172

K. J. POPMA

nig actie en ontvankelijkheid; dit worden normale ki-anige mensen; 3. mensen met grote perifere ontvankelijkheid en activiteit èn centrale rijkdom; dit zijn de genieën. Het genie, bij Friedell de mens bij uitnemendheid, is wegens zijn ontvankelijkheid, die zelfs tot kwetsbaarheid en labiliteit uitdijt, voortdurend in een toestand van „Betriebsstörung des Organismus". De sterkst levende mens is tevens de meest kwetsbare, die zijn kwetsbare delen beschermt, en wiens zwakke plekken zich dubbel of driedubbel intensiveren en vergroten. Wij leren iets van ons ziekzijn, verzekert Friedell, en we geloven hem graag. We kunnen er soms geduld door leren, groter voorzichtigheid in de omgang met ons zelf, we doen er een wijsheid door op die langs andere weg niet te vinden is. Maar nu draaft Friedell een beetje door : ons ziekzijn maakt ons niet alleen wijzer en slimmer, maar op den duur ook sterker en meer levend. Er zijn ziekten, die geheel of ten dele als reculeren verstaan kunnen worden. Maar Friedell generaliseert: ziekzijn is reculeren en uithalen, het is een aanwijzing dat het leven zich opricht en nieuwe kansen voorbereidt. Het is duidelijk, dat Friedell dit alleen kan zeggen op basis van zijn universalisme: er zijn heel wat zieken die door hun ziekte te gronde gaan, de zwarte pest van 1348 heeft vermoedelijk ongeveer zes en twintig millioen mensenlevens gekost, dat vermeldt Friedell ook. Maar het leven der mensheid heeft zich opgericht, is in een nieuwe phase gekomen, en heeft zich zo vernieuwd. Bijzonder bemoedigend is Friedell's positieve waardering van de nervositeit. Friedell schrijft haar aan grote ontvankelijkheid toe, en noemt daarom de nerveuze mens de meest menselijke mens. Maar het is niet alleen de nerveuze mens, die hem interesseert en voor wie hij een voorkeur heeft. Inderdaad geldt zijn voorkeur de zieke mens. Friedell geeft eigenlijk een uitbreiding aan de idee van „gezonde ziekte". Zoals elkeen weet wordt met deze stijlfiguur de normale zwangerschap aangeduid. De betekenis van deze term schijnt deze te zijn: indien de echtelieden hun taak verstaan en daarom het kinderen krijgen als een aan hun verantwoordelijkheid toevertrouwde vormingsarbeid beschouwen, mag men verwachten dat de moeder door zwangerschap en bevalling rijper, maar ook sterker, zuiverder en wijzer en meer mens wordt. In dit verband is het goed er aan te denken, dat zwangerschap en baring hun natuurlijke plaats hadden in de rechtheid, ook al moet men aannemen dat ze er feitelijk niet in zijn opgetreden. Hoe men Genesis 3 : 16 ook opvat (Ik zal zeer vermeerderen de moeite van uw zwangerschap kan betekenen: a) Ik zal die

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen