1954 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 44

32

BOEK3ESPREKING

Het IS goed, dat de auteurs m dat hoofdstuk korte aanduidingen geven „om althans een indruk te (doen) krijgen van de richting, waarin zich een phaenomenologische philosoühie kan bewegen", want, ofschoon namen als Husserl en Heidegger algemeen bekend zijn, is, wat ze willen, met zo gemeen goed De benaming is er dan ook een met een eigen geschiedenis en wordt door de letterlijke vertaling ,,verschijnselenleer" maar ten dele gedekt In de tegenwoordige natuurkunde, speciaal m de electriciteitsleer en de thermodynamica, spreekt men wel van phaenomenologische theorieën m tegenstelling tot de atomistische, maar erg gelukkig kan ik deze onderscheiding met vinden — De schets m hoofdzaak III IS, hoe kort ook, m ieder geval oriënterend Het lezen, of, juister, het doorwerken van dit boekje veischafte mij beurtelings verhelderende inzichten, verlossende flitsen — en gevoelens als ,,geef mij dan maar liever een beetje positivistische nuchterheid en scherpte" Er zijn tal van termen en formuleringen m, waarvan ik mij afvraag ,,is dat nog Nederlands'" Zo b v ,de wil tot begrijpelijkheid van de wereld" (pp 95 en 96), „ ,,ter hand" zijn" (p 40), „ter handen dingen" (p 41) Het doet me wel era Duits aan en ik kan me de opmerking van von Mises, dat het juist het Duits is, dat zich zo goed leent tot de terminologie van Heidegger, best begrijpen ,,Van Dale" (1924) kent ,,ter hand" slecht met de werkwoorden nemen en stellen en nu mag men zich wel eens vrijheden veroorloven, maar dit boekje gaat m i heel ver Maar niet alleen in enkele uitdrukkingen In vele beweringen kan ik niet anders dan spelen met •woorden zien Wat wordt er met gemaakt van de „eenvoudige uitspraak" ,,de mens bewoont de wereld" (p 103)' Of het IS geen uitvoudige uitspraak, n 1 als men gaat letten op wat de woorden „mens", „bewoont", ,,wereld" en hun verbindingen allemaal wel kunnen inhouden, of het is wel een eenvoudige uitspraak, maar dan mag men er met allemaal van maken, wat er van gemaakt wordt — Andere voorbeelden ,,De horizon als vertaling van de mens (cursivering van mij, H R W ) heeft twee op de voorgrond tredende aspecten" (p 106) „De geziene zijde van een kubus verwijst naar en impliceert zo de ongeziene zijden (men „weet" dat deze er zijn), het ene ding verwijst naar het andere" (p 37) Wat verstaat men dan onder „zien"'' Waarom zou de achterkant wel wit of rood, maar met rond kunnen zijn, zoals even verder gezegd w o r d f Ja, als men eenmaal weet met een kubus te maken te hebben, maar met zolang men slechts een of meer zijvlakken ziet „De Christen zal m zm en gang van zich zelf en de wetenschap een boven mens en kosmos uitwijzen zien, zodat hij zal spreken van Gods leidmg, die de gerichtheid van zijn leven verlost" (p 161) Alweer zo duister, die laatste bijzm Ik kan me begrijpen, dat het leven van den Christen als „gericht" wordt voorgesteld, soms ten goede, soms ten kwade en dat de Christen van dat ten kwade gericht zijn verlost moet worden, maar moet die ,,gerichtheid" zelf verlost w o r d e n ' Ik las een aankondiging (N R Ct van 20 Juli 1953), waarm gesproken wordt van „dit uitermate heldere boekje" Inzichten kunnen blijkbaar uitermate verschillen helder zou ik het nu juist met willen noemen, wel interessant en stimulerend, omdat het, niettegenstaande de bezwaren, die ik met van me af kan zetten, aan het denken zet en perspectieven en mogelijkheden opent Begrijpelijkerwijs wordt veel gebruik gemaakt van de onderscheiding tussen „voltooid" en „ontworpen" wereldbeeld, die een der schrijvers (v d H ) ook reeds m een artikel in „Wending" (jg 6, p 647, 1951—'52) ontwikkeld heeft De vergelijking van de wetenschappelijke werkzaamheid met het werken aan een legplaat, waarbij gedeelten ijeshst ,,af" zijn en andere tot stand komen onder de leiding van een meer of minder vaag vermoeden omtrent het geheel, heeft m i veel aantrekkelijks, maar toch zou ik meer nadruk willen leggen op de opmerking „Bij verdere doorwerking gaat de vergelijking een beetje mank, aangezien het natuur-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen