1954 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 271

WAT IS DE MENS?

233

Ook in de psychiatrie hebben de stratificatietheorieën grote invloed gehad, bijv. in het werk van Henry Ey, Baruk en vele anderen. Men spreekt ook gaarne van de kern van de persoonlijkheid. We kunnen op de mens nl. eveneens een soort ontmantelingsprocedure toepassen, waarbij we zolang een bepaalde sfeer elimineren, totdat we tenslotte de kern schijnen over te houden. We vinden stratificatie zowel als ontmanteling in de oudere philosophie, alsook in de meer anthropologisch georiënteerde beschouwingen. Ook daar, waar de scheiding van mens en wereld opgeheven is, in het praereflexieve mensbeeld, schijnt de behoefte te bestaan de mens op onderscheidene wijzen te benaderen, uiteindelijk in de analyse van de mens-in-de-wereld ethische waarderingen in te vlechten. Wel is waar zijn de onderscheiden lagen met elkaar verbonden, de hogere kunnen het niet zonder de lagere stellen en omgekeerd, maar daarbij wordt de mens gedefonneerd tot een soort vlechtwerk en dit geldt evenzeer voor de structurele ordening van de mens in de wereld. We vinden dit tot op zekere hoogte terug bij Merleau Ponty, die bij zijn analyse van de mens, het menselijk lichaam en de wereld (in zijn boek „Phaenomenologie de la Perception") soms tendeert tot een stratificatie, hoewel haar tegelijkertijd weer opheffend. Er is volgens Merleau Ponty nl. een geleding in het menselijk bestaan, waarbij de onderliggende laag steeds lichaam is t.o.v. de bovenliggende als ziel. De hogere sfeer kan slechts verwezenlijkt worden op grond van de lagere, doch wordt zij verwerkelijkt, dan vervormt zij de lagere sfeer volgens eigen aard. Zo kan men achtereenvolgens als lichaam en ziel zien: de anorganische sfeer, de organische, de emotionele, de sociale en de geestelijke sfeer. De hogere is dus steeds ziel t.o.v. de lagere lichaam. De hogere is in zijn bestaan afhankelijk van de lagere, terwijl de hogere omgekeerd de lagere bezielen. Een ander voorbeeld van stratificatie, waarbij de Cartesiaanse tegenstelling van mens en wereld ten dele overwonnen is, zien we ook in de wijsbegeerte der wetsidee, waar verschillende wetskringen aangenomen worden van de meest simpele, van die van het getal gaande tot de hoogste wetskring, de pistische (14e), waarbij elke hogere kring met de vorige (lagere) verbonden is (daarop retrocipeert) en anticipeert op de volgende. Het meest bepalende van de mens is zijn hoogste wetskring, de functie van het geloof, welke alle lagere wetskringen in wezen ontsluit. De kern van de mens is het hart in religieuze zin.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen