1955 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 245

DE POPULARISERING DER NATUURWETENSCHAP

•i^)

*'')

••")

*")

'*'^)

'''') •'") ^'')

187

wassen" van W. Dens; Abr. van Loon, M.D. te Amsterdam, ,,Godgeleerde Natuurkunde" van W. Derham (1728); Jan Siewertsz Centen, „Godgeleerde Starrckunde" van W. Derham (1729); Marten Schagen, leraar te Utrecht, ,,Godleerende Plantkunde" van J. B. van Rohr (1764); ,,Godlecrende Water en Vuurkunde" van Fabritius (1764) on „Godleerende Sterrekunde" van Rost. De „Vaderlandsche letteroefeningen" (1761—1876) en de „Algemeene Konst en Letterbode" (1788—1861) werden opgericht door leden van de doopsgezinde familie Loosjes, te Haarlem, en namen ook natuurwetenschappelijke artikelen op. De familie Loosjes te Haarlem had een drukkorsbedrijf en Isaac Tirion, drukker te Amsterdam, v/as ook doopsgezind. (Knappert, a.w., p. 133). Bij Tirion verschenen vele boeken over natuurkunde. Zie: J. Th. Desaguliers, De Natuurkunde uit ondervindingen opgemaakt, Tirion, Adam, 1751, laatste blz. Voor biizonderheden: S. Muller, Geschiedenis van het onderwijs in de theologie bij de Nederl. doopsgez. Jaarboekje doopsgez. gemeenten 1850, p. 68—198. De Kweekschool bezat een verzameling physische instrumenten (Van der Zijpp, p. 184). Behalve de hoogleraren T. Nieuwenhuis (1708—1759), H. Oosterbaan (1736—1807) on G. Hesselink (1755—1811) gaf de leraar Klaas de Vries van Amsterdam van 1761—1766 natuurkunde college. De Vries (1706—1766) trad ook op als lector voor het door Bengt Ferrner genoemde Maandagavond-college. (Kernkamo, a.w., p. 356). Vooral Hesselink's onderwijs in de natuurkunde trok de aandacht. Zie R. Koopmans: Hulde aan G. Hesselink, A'dam, 1812. Nog in 1843 rees er verzet tegen het verwaarlozen van de natuurwetenschappelijke propadeuse door de toenmalige hoogleraar S. Muller. (Van der Ziipp, a.w., p. 196—198). Winkler Prins Encyclopedie, in voce; N. G. van Huffel, Verh. Oudheidk. Genootschap, 1912, blz. 32 e.v.; J. N. Jacobson Jensen, Reizigers te Amsterdam, A'dam, 1919, p, 125. Zijn vader Jacob Ploos van Amstel liet een dictaat na van de colleges door Fahrenheit. Chem. Weekbl. (33), 1936, p. 374 e.v. Van der Aa, Biogr. Woordenboek, in voce. Ferrner vertelt in zijn dagboek (p. 377): ,,Botsman had veel studie gemaakt van de Wis- en Natuurkunde, maar was arm en vond geen betrekking. Een aantal heren betaalden hem daarom 600 gulden per jaar, waarvoor hij elke Donderdagavond lezingen voor hen hield. De geleerde on rijke koopman Jacob Cramer, lid van dit college, verschafte hem voor zijn proeven goede instrumenten". P. 385 vermeldt, dat het kabinet van Cramer bekend stond om de merkwaardige verzameling kapellen. Ferrner zal de hier genoemde Pieter Cramer bedoelen en zich vergist hebben in de voornaam. Kernkamp zocht tevergeefs naar een koopman Jacob Cramer. Nieuw Nederlands Biografisch Woordenboek, in voce. Nagtglas, Levensberichten van beroemde Zeeuwen, in voce. Zie de reeds door de titel typerende: ,,Catalogus van voortreffelijke en zinnelijk geconditioneerde b o e k e n . . . . ertsen, mineralen, hoorns, schulpen, cappellen in glazen kassen, insecten op liquor, schilderijen, medailles, pleisterbeelden, astronomische-, optische-, mechanischeen mathematische instrumenten.. .. , alle verzameld en nagelaten door den Heere Leendert Bomme" (1788), waarin 1250 boeken, meest over natuurkunde en natuurlijke historie, staan vermeld. Vreemdelingen bezochten vaak dergelijke verzamelingen. Ferrner bezocht ,,de aanzienlijke verzameling uit alle drie rijken der natuur" van de Prins Stadhouder, die 20.000 stuks bevatte, waaronder ,,twee schelpen voor 1200 gulden aangekocht" (p. 352); ,,het obser-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen