1955 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 236

178

T. DEKKER

leven was beschoren. Maar het zoeken van een rationeel existentiebewijs van de Schepper bleek niet bij machte om de harten, waaruit het kinderlijk geloof was verdwenen, te vrijwaren voor totale verwereldlijking 32). Want is dit soort teleologie niet het praalgraf met het vrome opschrift, waaronder een waarlijk christelijke wetenschap begraven ligt? Zelfs in kringen, waar men dit op het eerste gezicht niet zou verwachten, onder de bevindelijke conventikel-vromen, vond de natuurwetenschap haar beoefenaars. Hun vrees voor „de wereld" en hun biblicisme schijnen ongunstig voor de natuurwetenschap. Willem a Brakel (1635—1711), ontkennende dat God „in de Heilige Schrifture spreekt naar het dwalend gevoelen der menschen", noemde de bewering, dat de aarde zou draaien, „een versiersel van menschen, die 't hooft te veel draait" (1700) s^). gj, August Hermann Francke (1663—1727), de Duitse pietist, meende dat de studie van Euclides het christen worden uitsloot 34). Toch zijn er pietistisch-gezinde christenen, die de exacte wetenschappen beoefenen. Zo was Mr Jacob Roggeveen, een van de weinige aanzienlijken onder de piëtisten, bekend rechtsgeleerde en beroemd zeevaartkundige, een volgeling van Pontiaan van Hattem (1645—1706), wiens werk: „Den val van 's werelds afgod" (1718-1729, 4 delen) hij uitgaf 35). johan Verschuir (1737 f), de schrijver van „Waerheijdt in het Binnenste of bevindelijke godtgeleerdtheit" (1736), volgde wiskunde-colleges bij Johan Bernoulli in Groningen. Hij werd schoolmeester te Loppersum en wees het aanbod van een wiskunde-katheder in Parijs van de hand. Na zelfstudie werd hij in 1714 predikant te Zeerijp (Gr.), waar hij een conventikel stichtte 36). Henrikus Schortinghuis (1748—1801) — zoon van Willem Schortinghuis, de schrijver van „Het innig Christendom" (1740) — was de laatste predikant, die als docent optrad voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Hij was een goed kenner van de astronomie 37). De Doopsgezinden hebben een belangrijk aandeel gehad in de popularisering der natuurwetenschap in ons land. Hun leraars of vermaners ontvingen aanvankelijk geen wetenschappelijk-theologische opleiding: het waren meest leden der gemeente, die hun oorspronkelijk beroep bleven vervullen. Na 1650 waren vele leraars tevens arts 38). De zin voor wetenschap begon toen in doopsgezinde kring te ontwaken, de waardering voor wetenschap en cultuur steeg naarmate de handel de doopsgezinden ongewild tot een

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen