1955 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 61

ZONDE EN ZIEKTE

41

Prof Dr C C. Jonker Hoe is de onderscheiding ziel, lichaam, geest te duiden en te hanteren"' Inleider Een volledige beantwoordmg van deze vragen zou enige jaren m beslag nemen Maar Uw bedoeling zal zijn, een antwoord te horen op de moeite die het gebruik van deze woorden telkens weer geeft Nu weet ik met, welke moeite dat m Uw geval is, maar ik heb enig idee van de omtrek van het teire n, waarbinnen deze moeilijkheden liggen Ik kan beginnen mot de triviale opmerking, dat deze drie woorden in zeer veel betekenissen gebruikt worden Als ik dit als punt van uitgang neem, loop ik gevaar Uw vraag geheel te saboteren, en dat is niet netjes Hoe komt het dat deze woorden zo veel betekenissen opleveren, wanneer iemand probeert onze taalschat m dezen te registieren' Vermoedelijk omdat deze woorden liggen m de sfeer van het directe getuigenis van de mens omtrent de mens Dat is ook de reden, waarom deze v/oorden ondanks hun overdadige toepassing nooit uitslijten In de zm „\Villem de Zwijger was de ziel van het verzei tegen Spanje" is het woord ,,ziel" volkomen duidelijk Willem de Zwijgei was het hart van het verzet, hij bezielde de Nederlanaers, hij was de levende en steeds weer werkzame kern van de opstand, de koning van Hispanje wist dat heel goed, en meende de opstand een doodsteek toe te brengen door Willem te laten vermoorden Maar als we een andere uitspraak nemen, staat de zaak heel anders Iemand zegt „Ik ben oen beetje overspannen, n e t lichamelijk, maar geestelijk", is dit du'deh k ' Zeer ten dele Hij wil vertellen, dat hij zijn oveiapannmg aan te veel studie en niet aan te veel wandelen te wijten heeft Maar als we met hem gaan praten (bij voorkeur wanneer hii weer helemaal f il is), dan zal hij met ons ontdekken, dat die manier van zeggen niet verantwoord is Want zijn studie verucht hij met zijn lichaam met de lezende ogen, de schrijvende hand, met de hersens, en met datgene waarvan die hersens het oigaan zijn, met zijn denkvermogen, met zijn „opsluitend vermogen", zijn macht om te begrijpen, om de gedachtengang van een ander te volgen De studerende man h a n t e e r t zi]n ogen en handen, maar hij h a n t e e r t even goed zijn onderscheidingsvermogen, zijn begiijpvermogen, en als hij al studerende een handig excerpt maakt, ontweipt hij schrijf talige symbolen, die ten dele uit conventionele, ten dele uit ooispronkelijke elementen bestaan Altijd IS er iemand aan het werk, en die iemand hanteert vermogens We spreken dan graag van functies, en m de wijsbegeerte proberen we die functies tot hun eenvoudigste vorm te hei leiden voor ons besef In concreto IS die eenvoudigheid nergens, de schiijvende hand bevat velerlei functies ruimtelijke, bewegmgs-, organische, psychische, intellectuele, Imguale, en zo voort Nu blijkt al dat die geestelijke overspanning net zo goed lichamelijk was als de „lichamelijke". De man van „lichamelijke" overspanning heeft te veel gevergd van zijn wandelvermogen, maar ook dit vermogen is zeer gecompliceerd, en bevat ook intellectuele en morele aspecten De man van „geestelijke" overspanning heeft een bepaald typisch complex van functies een beetje misbruikt, het kan een kv/estie van stofwisseling zijn, waardoor hij zich onprettig voelt, het kan een psychische kwestie zijn, doordat hij verzuimd heeft m zijn studie de nodige afwisseling te brengen, hij kan ook overspannen zijn geraakt door ongeloof, en die overspanning zelf is ook al weer een erg samengesteld en ingewikkeld iets — Maar nu krijgen we een overzicht, als we opmeiken dat we de mens kunnen zien als een systeem van functies, dat door iemand gehanteerd wordt Nu noemen we dat systeem van functies lichaam, en die iemand noemen we ziel We denken dan volgens het schema van centrum en omt.ek Ei zijn ontelbare schema's, die anders gebouwd zijn, en aan een andere idee georiënteerd Ook onder Calvinisten is bij lange na geen eenheid van opvatting bereikt Daarom moet men zijn schema pogen te veiantwoorden, dat is trouwens m elk geval nodig — De verantwoording van een zo fundamenteel schema is een verantwoording tegenover Schrift en historie „Daar is geschreven" en „daar is

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen