1955 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 246

188

^1) ^")

^•') ''*)

^'')

^"y

''")

^'*) ^^)

"") ")

^2) "') ") "'') '"')

T DEKKER vatoiium" van Jacob van de Wal, koopman te Amsterdam (p 373), het „kabinet van physische instrumenten" van de doopsgezinde kooplieden Pietei en Jacob de Clercq (p 375), ,,het physisch kabinet en de schelpenverzamelmg" van Jacob Cramer (p 385) en ,,de instrumontveizamelmg van Gabrij", een Haags advocaat (p 489) Verh Zeeuwsch Genootschap II (1771) en VII (1780) ,,On aime a être savant, maïs on cherche a Ie devenir a peu de frais tel est particulierement Ie genie de notre siècle" (1715) P Hazard, a w , I, 273 In deze gemakzucht en lacht op vermaak ligt de verklaring van veel oppervlakkigheid en dilettantisme „Les delices" en ,,sans peine" zijn de slagwoorden P van Musschenbroek, a w , 1739, voorrede, noemt de ,,genootschappen" van Martens en Stocke en spreekt van „samenkomsten van geleeiden" te Haarlem en Schiedam J Th Desaguliers, De Natuui kunde uit ondervindingen opgemaakt, A'dam, 1751, berigt van de veitaler ,,men vindt gezelschappen om over het nieuws dat m die (natuurkundige) werkjes wordt meegedeeld, te redeneren" De verhandelingen omvatten vaak rijp en groen Zo vinden we m die van het Zeeuwsch Genootschap naast ,,Grondig onderwijs m de behandeling van breuktallen" (I, 1769), de diepgaande , Recherches sur une nouvelle espece de quarres magiques" pai L Euler (IX, 1782) Door J van Lennep , het verenigmgspunt van alle fraaije geesten van dien tijd" genoemd Telde vele doopsgezinde leden Tegen het einde der eeuw traden hier vaak de „Hollandsche Scheikundigen" van Marum, Deiman van Troostwijk op Zie het artikel van H P M Horn van den Bos m het Chemisch Weekblad (4), 1907 Ontstond uit een leesgezelschaD van ,,Zestien Heeren, genegen tot het lezen der Fransche tijdschriften' Acht van hen waren predikant Actief lid was Josua van Iperen, predikant te Veere, die een groot aandeel had m het tot stand komen van de psalmberijming van 1773 In de Verhandelingen van 1775 schreef hij een — ook nu nog lezenswaardig — antwoord op de vraag m hoeverre men m de natuui wetenschap conclusies mag trekken uit proef resultaten De belangstelling onder predikanten voor de natuurv/etenschap is typerend voor de achttiende eeuw (Vgl Hooykaas, a w , p 8) Zie Kuenen a w Een gift van 100 000 gulden van de horlogemaker Steven Hoogendijk (1698—1788), die sedert 1757 het gebruik van de stoommachine propageerde, maakte de stichting mogelijk Opgericht door , veertig deftige burgers, ter bevordering van het nut en de bloei der burgerlijke samenleving" J C Sepp, leraar bij de streng-orthodoxe doopsgezinde gemeente dei Oude Vlamingen te Amsterdam, had een groot aandeel m de oprichting Verwezenlijking van een ideaal, dat de doopsgezinde diaken Pieter Teyler van der Hulst (1702—1778), sedert 1732 had gekoesteid Zie D Schoute, a w Mr J A van der Perre de Nieuwrve, veitegenwoordiger van de Prms van Oianje m Zeeland nam het initiatief tot de oprichting Hij streefde naar voimmg van het gehele volk en bepleitte dan ook de emancipatie van de vrouw Het ,Natuurkundig genootschap der dames te Middelburg" (1785) kwam door zijn toedoen tot stand Vgl het m noot 13 genoemde artikel van Cohen Opgericht door een aantal doopsgezinde leraren, met name J van Nieuwenhuijzen van Monnikendam Ontstaan uit de ,,Vaderlandsche Sociëteit", een patrottenclub Bij de omwenteling van 1795 traden de leden van D et A op de voorgrond A Schierbeek, Grepen uit de geschiedenis van de Natuurkundige Maatschappij Diligentia, 1793—1943, Den Haag, 1943 Zie de m noten 22, 23 en 24 genoemde brochures. Vgl noot 31 en Hooykaas, a w , p 52 e v .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen