1955 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 243

DE POPULARISERING DER NATUURWETENSCHAP

185

^*) L. Bicker (1732—1801) was stadsdokter te Rotterdam, sclireef vele natuurkundige verhandelingen en propageerde de inenting tegen de pokken. (Winlcler Prins Ene. — in voce). 1») Aeneae (1743—1810) was vanaf 1778 Lector bij „Felix Meritis". Hij gaf vóór die tijd een belangrijke cursus over luchtsoorten en trad op de voorgrond bij de omwenteling van 1795. Met Van Swinden werd hij in 1798 afgevaardigd naar Parijs in verband met de invoevoering van het metrieke stelsel. (J. P. Kuenen, Gedenkboek van het Bataafsch Genootschap, R'dam, 1919). ^o) Andreass Bonn (1738—1818), hoogleraar in de heelkunde te Amsterdam en oprichter van ,,Het genootschap ter bevordering van de heelkunde" (1790). J. H. van Swinden (1746—1823), hoogleraar in de wis-, natuur- en sterrekunde te Amsterdam, bekend om zijn leerboelï;en voor meetkunde, proeven over magnetisme en meteorologische waarnemingen. (Kuenen a.w.). ^^) Voor Bomme zie noot 50. Ds Ballot (1741—1797) trad ook op als lector voor het Natuurkundig gezelschap der Dames te Middelburg (1785) en werd in 1788 hoogleraar in de philosophie en natuurkunde aldaar. Zijn ,,Oratio de physicis studio christiano dignissimo" verraadt het zuiver Newtoniaans standpunt, dat hij innam t.a.v. de relatie geloof-natuurwetenschap. (Nagtglas, Levensberichten van beroemde Zeeuwen, in voce). ^^) C. P. Burger, 100 jaar Natuurkundig Genootschap te Leeuwarden, 1895. ^^) D. Bruins, Het Genootschap ter beoefening van de Natuurwetenschap te Zutphen, 1796—1896. (1896) p. 6. ^^) J. Baart de la Faille, Rede bij het 75-jarig bestaan van het Natuurkundig Genootschap te Groningen, 1876. 25) E. Cohen en W. A. T. Cohen-de Meester, Chem. Weekbl. (36), 1939 en (37), 1940, schrijven het ontstaan van deze belangstelling toe aan het werk van Nieuwentijt ,,Het Regt gebruik der Wereltbeschouw i n g e n . . . . " , dat van 1715—1740 zes drukken beleefde, en zien in het werk van Lavoisier de stoot tot de oprichting van vele genootschappen. Dit is wat te simplistisch, omdat er ook vóór Nieuwentijt belangstelling was en er vele genootschappen werden opgericht voordat het werk van Lavoisier bekend werd. 2") P. van Musschenbroek, a.w., 1736, voorrede. 2'') P. Hazard, La pensee europeenne au XVIIIe siècle. Paris, 1946 t. I p. 176. 2'*) L. Knappert, Geschiedenis der Nederl. Herv. Kerk gedurende de 18e en 19e eeuw, A'dam, 1912, p. 168. ^ ) R. Hooykaas, a.w., p. 5—9. 30) L. Knappert, a.w., p. 162. 3^) Het „gevaar" was bijna nooit concreet aan te wijzen. Openlijke aanvallen op de religie, zoals in ,,rHomme Machine" van Lamettrie (Leiden, 1748) bijvoorbeeld, zijn zeldzaam. Vele auteurs verdedigden zich bij voorbaat in voorwoord of inleiding tegen het verwijt dat ze de religie wilden aantasten: ze wilden slechts de religie zuiveren, immuun maken voor het epidemisch bijgeloof en het hardnekkig vooroordeel, dat de rede gevaarlijk was voor het geloof. Ze zagen nooit, dat de dosis van hun rationeel vaccine zó groot was, dat de dood er op moest volgen. Vgl. Hooykaas, a.w., p. 53 e.v. ^'•^) L. Knappert, a.w., p. 164 e.v., geeft een somber beeld van de „verdunde orthodoxie". 33) W. a Brakel, Redelijke Godsdienst, 1700. De 5e druk, 1715, R'dam, geeft het citaat op I, p. 223. Zie ook I, p. 49 e.v. 3^) E. J. Dijksterhuis, De Gids, 1933.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen