1955 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 241

DE POPULARISERING DER NATUURWETENSCHAP

183

AANTEKENINGEN 1) De zelfstandigheid der „experimental philosophy" blijkt b v uit de woorden, waarmee Robert Hooke (1635—1703) de grondslag van de Royal Society omschreef (1663) „ this Society will not own any hypothesis, system or doctrine of the principles of natural philosophy, proposed by any philosopher ancient or modem " (M Omstein, The Role of the scientific societies m the seventeenth century, Chicago, 3rd ed 1938, p 108) Voor de betekenis van het werk der amateurs m de 17e eeuw, idem, p 55—56 en 111 ^) Positieve elementen van het weik van Descartes vooi de ,,experimental philosophy" zijn de wiskundige behandeling van de natuurwetenschap en het streven naar causaal-mechanische verklaimg, mits genomen zonder de overdiijvmg van Descartes Zie E J Dijksterhuis, De Mechanisering van het Wereldbeeld, Amsterdam, 1950. p 456 e V ^) Zie hiervoor R Hooykaas, Rede en ervaring in de natuurwetenschap van de XVIIIe eeuw, Loosduinen, z j ') A Wolf, A History of science, technology and philosophy m the XVIIIth century, London, sec ed , 1952, p 27 ,,It was the century m which the knowledge acquired was made known to far wider circles than had ever been the case previously' Vgl Ornstem a w , p 54 ''') Voor Fahrenheit en zijn colleges E Cohen en W A T Cohen-de Meester, Chemisch Weekblad (33), 1936, (34), 1937 en (36), 1939 ) P van Musschenbroek, Beginselen der Natuurkunde, Leiden, 1736, voorrede •') Ontleend aan G W Kernkamp, Bengt Ferrner's dagboek van zyn reis door Nederland in 1759, Bijdragen van het Historisch Genootschap, (31), 1910, p 359 e v Ferrner was een Zweeds astronoom, die de zoon van een groot industrieel vergezelde op diens „grand tour" Zyn dagboek geeft zeer waardevolle inlichtingen over de beoefening der natuurwetenschap m ons land Het vermeldt ,,van de lector in de zeevaaitkunde Martyn", dat deze ook „het plan opstelde voor de Hollandsche Generaliteits-lotery" (p 361) We troffen dit plan, m handschrift, aan m het Gemeente-Archief van Amsterdam Het betreft een zgn tontme-lenmg Vergehjkmg met de trouwacte (1735) van de lector Martens wees uit, dat de door Kernkamp genoemde ,,inspecteur-generaal van de projecten der financiën" dezelfde is als de hier bedoelde Martens 8) „Beknopte aanspraak van den Heere Martmus Martens, uitgesproken volgens de jaarlyksche gewoonte, op 6 Februari 1741, waarin de Nut en vermakelykheid der Natuurkunde wordt voorgesteld en aangetoond Uytgegeven door een Liefhebber dezer Kennisse", Amsterdam, 1741 ^) „Inwymgsredevoering ovei emg'^ voorname nuttigheden der Wisen Sterrekunde", A'dam, 1743 In het Chemisch Weekblad, (33), 1936, verklaarde Cohen de colleges van Fahrenheit o a uit het feit, dat de natuurwetenschappen met voor 1755 onderwezen werden aan de Illustere School J Wagenaar, Beschryvmg van de stad Amsterdam, 1760—1767, III, p 372, vermeldt, dat er vanaf 1709 een lector of leraar in de Wis-, Sterre- en Zeevaartkunde was, die les gaf m 't Nederlands. 10) p van Musschenbroek, a w ,2e druk. Leiden, 1739, voorrede- ,,Te Amsterdam legt de Heer Martens met wemig lof m met de vermaakelykste stof f e der Natuurkunde te verklaren" Bosma noemt Martens m één adem met 's Gravesande en van Musschenbroek Een anonieme „Wis- en Natuur- en Sterre-kundige briefwisseling", A'dam, 1790, spreekt m de inleiding over ,,de vermaarde openbare leraren Desaguliers en Maitens en de private leraar Bosma". Ferrner, geciteerd dagboek, p 359, schryft „Ik geloof wel, dat hy bekwaam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen