1955 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 235

DE POPULARISERING DER NATUURWETENSCHAP

177

kunde leraar 23)^ terwijl het Groningse genootschap (1801) geheel steunde op de kennis der Groningse hoogleraren, met name van Swinderen 24)_ HET G E Ï N T E R E S S E E R D PUBLIEK.

De opvallende belangstelling voor de natuurwetenschap in de achttiende eeuw laat zich moeilijk verklaren als gevolg van een enkel boek of de lust een bepaald probleem tot oplossing te brengen 25), Als we letten op de wedstrijd tussen vraag en aanbod, die weetgierigheid en drukpers met elkaar aangaan, weten we niet wat oorzaak, wat gevolg is. Roepen we het experiment als oorspronkelijk motief uit, dan eist het rationalisme eerherstel. Geven we aan de Verlichting de eer de oorsprong te zijn van de belangstelling, dan rijst de vraag hoe in streng orthodoxe kringen zo'n grote interesse opkwam. Hoe het zij : reeds in 1736 oordeelde van Musschenbroek dat de natuurwetenschap bloeide, „niet alleen onder de meeste geleerden, maar ook bij veele voornaame kooplieden en menschen van allerlei rang en waardigheid" 20). jLa fureur de Fattraction est aujourd'hui plus forte en Hollande et en Angleterre", schreef de marquis d' Argens: „On voit des avocats abandonner Ie barreau pour s'occuper de l'étude de l'attraction; des ecclésiastiques oublient pour elle tous les exercices théologiques...."(1746)2T). Spoedig wilde men ook „het volk" laten delen in de vreugde der natuurwetenschap. De Leidse sterrenwacht werd opengesteld voor het publiek. Een bepaling, die de astronoom Lulofs weinig kon bewonderen: door het gedrang der toeschouwers mislukten zijn waarnemingen van Halley's komeet (1759) en een der „belangstellenden" vernielde in 1762 de apparatuur, waarmee hij een maansverduistering wilde waarnemen 28), De vrouw wilde men, evenmin als de jeugd uitsluiten 29), Zo werd de belangstelling tot een mode-verschijnsel, een rage 30). De stemmen, die beweerden dat in de beoefening der natuurwetenschap gevaren scholen voor het geloof -^i), legde men het zwijgen op : bewees de natuurwetenschap juist niet een krachtig hulpmiddel te zijn om ongelovigen te wijzen op de grootheid en wijsheid van de Schepper? Een stroom van teleologisch-getinte geschriften brak los, maar miste ondanks de goede intentie, de gewenste uitwerking. Ze belastte de natuurwetenschap met een voze verklarings-methode, die een taai

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen