1955 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 231

DE POPULARISERING DER NATUURWETENSCHAP IN NEDERLAND IN DE ACHTTIENDE EEUW door T. DEKKER

Zo lang de natuurwetenschap onderhorig was aan het gezag van grote auteurs als Aristoteles (384-322 v. Chr.), Plinius (23-79), Ptolemaios (fl. 140) en Galenus (129—179), was haar beoefening grotendeels het privilege van vaklieden. Maar toen in de zeventiende eeuw het gezag dezer traditie — door de Reformatie reeds in principe aangetast en door onderzoekers als Paracelsus (1493—1541), Gesner (1516-1565), Copernicus (1473-1543) en Vesalius (1514-1564) in feite losgelaten — voor goed ten onder ging, verdween ook het privilege der vaklieden. Een zelfstandige natuurwetenschap, de „Experimental Philosophy", vond in vele amateurs haar eerste beoefenaars i), in Boyle (1626— 1691) en Newton (1642—1727) haar prominente vertegenwoordigers. Onmiddellijk werd de kracht van haar zelfstandigheid beproefd : het wiskundig-deductief systeem van Descartes (1596—1650), aantrekkelijk door strakheid en universaliteit, bedreigde de inductief-empirische natuurwetenschap met nieuwe onderhorigheid: de dictatuur van de rede 2). Terwijl de natuurwetenschap in de achttiende eeuw streefde naar een verantwoord evenwicht tussen rede en ervaring s), ontwikkelde zij zich meer in de breedte, dan in de diepte. Er brak een tijdperk aan van popularisering 4). Het amateurisme bleef niet beperkt, zoals in de voorafgaande eeuw, tot geleerde genootschappen, maar verbreedde zich tot een algemene belangstelling voor natuurv^'etenschap. Daar een samenvattende beschrijving van dit proces der popularisering, zoals het zich in Nederland voltrok, ontbreekt, willen we op enkele momenten ervan nader ingaan. ENKELE DOCENTEN. De populaire voordrachten van vele „privaat-docenten" brachten de natuurwetenschap ook binnen het bereik van niet-geletterden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen