1955 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 239

DE POPULARISERING DER NATUURWETENSCHAP

181

Het is een wonderlijk mengsel van oprechte interesse en effectbejag, van breedheid van blik en versplintering van aandacht, van welgemeende bewondering voor het geschapene en overdreven verbazing over het curieuze, van belezenheid en oppervlakkigheid, van inspanning en vermaak ^2), Deze belangstelling van de achttiende eeuw mist nog de pedanterie der pseudo-wetenschappelijkheid, waaraan het evolutiegeloof der volgende eeuw mank gaat. Ze is nobeler en eleganter: staat dichter bij de ervaring dan bij de theorie, is meer compilerend dan deducerend en verloochent, ondanks de rationalistische trekken haar eigen, nimmer haar afkomst: de bewondering, die de moed heeft het vraagteken te handhaven, zolang het fel begeerde uitroepteken niet gewettigd is. Meer dan in andere landen vinden we in ons land de belangstelling voor de natuurkunde geconcentreerd in „geleerde genootschappen". Waren het eerst kringen van toehoorders bij een natuurkundeleraar 53) of leesgezelschappen, die de nieuw-uitgekomen natuurkunde-werken bespraken 5*), later kregen de genootschappen een meer officieel cachet. Men stelde statuten op en verzocht de Stadhouder het beschermheer-schap te willen aanvaarden. Vele genootschappen beperkten het lidmaatschap tot een selecte kring, door bij de keuze van nieuwe leden „algemene stemmen" als eis te stellen. Daardoor wonnen titel en rijkdom het soms van verrichte prestaties. De verhandelingen, die door de genootschappen werden uitgegeven, bieden een goed beeld van de toenmalige wetenschap 55). Voor de beoefening der natuurkunde zijn onder andere van belang: — Concordia et Libertate, Amsterdam, 1748 56); — Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen, Haarlem, 1752; — Zeeuwsch genootschap der Wetenschappen, Middelburg, 1765 57). — Bataafsch genootschap voor proefondervindelijke Wijsbegeerte, Rotterdam, 1769 58); — Provinciaalsch Utrechtsch genootschap voor Kunsten en Wetenschappen, Utrecht, 1773; — De Maatschappij van Verdiensten „Felix Meritis", Amsterdam, 1777 59); — Teyler's Stichting, Haarlem, 1778 eo); — Het Natuurkundig gezelschap te Middelburg, 1780 si); — Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 1784 62);

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen