1956 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 154

122

P. MULLENDER

que le raisonnement seul a fait trouver". Na een korte uiteenzetting verklaart hij dan, „il s'ensuit que les lois de la Statique et de la Mécanique, exposées dans ce Livre, sont celles qui résultent de l'existence de la matière et du mouvement". Hij voegt daaraan toe dat „l'expérience nous prouve que ces lois s'observent en effet dans les Corps qui nous environnent", waarop hij besluit met de uitspraak: „Done les lois de l'équilibre et du mouvement, telles que Fobservation nous les fait connaitre, sont de vérité nécessaire". Hieruit blijkt duidelijk, dat volgens d'Alembert de door hem opgebouwde mechanica niet steunt op de waarneming, maar slechts door redenering is tot stand gekomen; vervolgens, dat zijn mechanica toch wel in overeenstemming is met de waarneming; en tenslotte, dat hieruit de conclusie getrokken kan worden, dat de wetten van de mechanica, zoals die uit de waarneming blijken, een noodzakelijk karakter hebben en niet het resultaat zijn van willelcpur. M.a.w., bij d'Alembert is het nog zo, dat waarneming en experiment geen rol spelen bij den opbouw van de theorie; hij ziet echter wel de mogelijkheid onder het oog, dat zijn door redenering opgebouwde theorie niet met de waarneming overeen zou stemmen, maar dan alleen op grond van het feit, dat God naar believen met de materie kan handelen; „il peut a chaque instant la mouvoir et l'arrêter a son gré, ou suivant des lois uniformes, ou suivant des lois qui soient différentes pour chaque instant et pour chaque partie de matière". Sedert d'Alembert is er veel veranderd. Tegenwoordig is er niemand, die niet in experiment en waarneming het fundament van de natuurkunde en in het bijzonder ook van de mechanica ziet. Echter, men beschouwt de wiskunde nog algemeen als een niet op de ervaring gebaseerde wetenschap. Het gevolg daarvan is, dat men de mechanica niet meer als een onderdeel van de wiskunde kan beschouwen. Maar niet alleen de natuurkunde, ook de wiskunde is van karakter veranderd en is zelfs nog steeds bezig van karakter te veranderen. Poincaré merkte reeds op, dat de wiskunde geheel is gearithmetiseerd. En inderdaad, hetgeen de wiskundigen tegenwoordig meetkunde noemen heeft vaak maar weinig met onze ruimtelijke voorstelling en met meten te maken. Het klinkt niet vreemd als de meetkundige Hodge spreekt van „geometry and other branches of abstract algebra". Men kan zich dus met reden afvragen, of de ouderwetse meetkunde nog wel wiskunde genoemd mag worden en niet, evenals de statica en de dynamica, moet verhuizen naar de natuurkunde. Echter, ook het standpunt van Poincaré is voor velen al weer verouderd, doordat zij de wiskunde niet meer in de eerste plaats als de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen