1956 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 335

NATUURKUNDE EN SAMENLEVING

277

scheikunde die de veelvuldigheid van de bestaansvormen der materie wist te ontvouwen ten dienste van de behoeften der samenleving. Ook hierbij lag de kwantitatieve methode aan de wortel van het succes en was een universele wet, de wet van behoud van massa, het kernpunt Van de veelvoudig vertakte ontwikkelingsspiraal. Als voor het maatschappelijk leven wellicht het meest spectaculair eu vérstrekkend van gevolg moge hier de omwenteling in de staalindustrie gememoreerd Worden, gevolg van technische vindingen als de Bessemer Peer en het Thomas-proces, maar evenzeer samenhangend met de voortgang der chemische elementenleer en der metallurgie. Terwijl zo in de negentiende eeuw de scheikunde meer voor het voetlicht der samenleving trad en in levendige wisselwerking bleef met de zich snel ontwikkelende chemische industrie, ontstond geleidelijk een differentiatie tussen de wetenschappelijke beoefening der natuurkunde enerzijds en de op natuurkundige grondslagen gefundeerde, maar spoedig tot zelfstandigheid opgroeiende technische wetenschappen anderzijds. Aan de universiteiten voltrok zich inmiddels de scheiding tussen de medische en de natuurkundige wetenschappen, zodat ook hier deze laatste zich meer en meer van de practische toepassing gingen verwijderen, om zich naar het ideaal der zuivere wetenschapsbeoefening te kunnen richten. Niettemin bleef hun invloed, langs de wegen van het wijsgerig en levensbeschouwend denken, van kennistheorie en wetenschapsleer zodanig doorwerken, dat het geestelijke aspect van de negentiende-eeuwse cultuur in hoge mate door deze invloed werd bepaald. Nog juist vóór het einde der negentiende eeuw heeft de wetenschappelijke natuurkunde, na het gebied der macroscopische verschijnselen geheel doorploegd te hebben, zich een aanvankelijk inzicht in de samengesteldheid der atomen verworven en daarbij het elektron ontdekt. Technisch-cultureel gezien zou de hieruit voortgevloeide ontwikkeling de twintigste eeuw tot de eeuw der elektronica hebben kunnen bestempelen, ware het niet dat nog vóór de tweede helft dezer eeuw het, juist met behulp der elektronica, nog dieper doordringen in het hart der materie, leidde tot de ontplooiing der kernenergie, die thans het recht opeist haar naam aan onze eeuw te geven. En dit recht komt haar wel toe, want deze bijdrage der natuurkunde tot het arbeidsproces der samenleving is nog fundamenteler dan die van stoom en elektriciteit. Bij de laatste ging het immers slechts om middelen tot het rendabel maken van het in de loop der eeuwen uit het inkomen

»

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen