1957 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 300

HET ELEKTRON

247

visme verwerpt „das Ding an sich", het kent geen reële wereld achter de feiten. Het elektron bestaat slechts in onze verbeelding en wordt uit denk-economische overwegingen gebruikt om fysische gewaarwordingen te classificeren en te voorspellen. Einstein, aanvankelijk ook positivist, verzet zich in latere jaren heftig tegen de positivistische waardering van de quantummechanica. Op conventionalistische gronden oefent hij scherpe kritiek uit op hen, die beweren dat de quantummechanische beschrijving een volledige beschrijving zou zijn. Hij meent, dat een deterministische beschrijving mogelijk moet zijn, die in dezelfde verhouding tot de statistische quantummechanica zal staan als de klassieke deterministische mechanica tot de statistische mechanica. De kritiek van Bohr en andere vooraanstaande fysici heeft Einstein in zoverre in het ongelijk gesteld, dat het op principieel fysische gronden thans vaststaat, dat met de quantummechanische beschrijving de grens van het menselijk mogelijke is bereikt. De beantwoording van de vraag of deze beschrijving volledig is, gaat echter boven de fysica uit en hangt ten nauwste samen met het al of niet geloven in het bestaan van een objectieve fysische wereld. In schrille tegenstelling tot het positivisme staat het dialectisch materialisme met zijn realistische natuurbeschouwing. He gaat uit van de gedachte dat er een objectieve werkelijkheid bestaat, namelijk de materie, die slechts benaderd kenbaar is. De primaire vorm waarin zich deze materie aan de mens kenbaar maakt, is haar beweging beheerst volgens de wetten der dialectiek. Hoe het dialectisch materialisme de moderne ontwikkeling in de fysica beschouwt volgt duidelijk uit de woorden van de president der Russische Academie Vavilov: „Er is lange tijd strijd gevoerd tussen de these „licht bestaat uit deeltjes" en de antithese „licht bestaat uit golven", de synthese van deze beide opvattingen heeft tenslotte geleid tot de quantummechanica". Wanneer dit echter een voorbeeld moet zijn van de dialectiek, ziet het er voor diegenen die hun hoop hebben gesteld op de komst van de communistische heilstaat somber uit. Immers ook voor de sociale beweging geldt eenzelfde dialectiek. Kapitalisme (these) en proletariaat (antithese) zullen opgaan in de synthese, de communistische maatschappij. Houdt men echter voor ogen, dat met de quantummechanica het dualisme deeltjes-golfbeschrijving niet is verdwenen, dan zal op grond van het door Vavilov gebezigde beeld de communistische maatschappij meer gelijken op een maatschappij steunend op een gewapende vrede tussen werkgevers- en werknemersorganisaties. Waar uit het voorgaande is gebleken, hoe sterk de meningen uiteen-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen