1957 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 173

142

G. A. LINDEBOOM

er van overtuigd, dat liet verband tussen lichamelijke en psychische processen onvindbaar is, en berust op een harmonia praestabilita, die overigens niet als verklaring kan gelden. Maar zo moest het lichamelijke toch wel in grote mate op zich zelf worden beschouwd, al kende hij als practicus den invloed der ziel zeer goed, zoals zijn succesvol optreden bij een epidemie van hysterische accessen in een weeshuis markant bewijst. Is het nu Boerhaaves schuld, dat — historisch gezien — bij hem de reductie van de geneeskunde tot natuunvetenschap, en zo het proces van haar materialisering, schijnt te beginnen? Men kan dat alleen zeggen, wanneer men het geheel van zijn opvattingen niet kent, bewust verwaarloost of vervalst. Dit laatste nu is geschied, en wel door iemand, die zich met trots een leerling van den groten Leidsen hoogleraar heeft genoemd: JulienOffray'de La Mettrie (1709-1751). La Mettrie had enige jaren college gelopen bij Boerhaave, en heeft zich later met grote vrijmoedigheid van den naam en het gezag van zijn vroegeren leermeester bediend om eigen materialistische ideeën ingang te doen vinden. Zijn beschouwingen vatte hij samen in zijn bekende, in 1747, verschenen werk, waarvan de titel „L'homme machine" het trefwoord voor een materialistische mensbeschouwing werd 12). Hoe groot onrecht hij den „savant Professeur de Leide" aandeed, toont De Groot met citaten van La Mettrie aan. Deze zegt onder andere: „Il (Monsieur Boerhaave) explique par Ie seul mechanisme toutes les facultés de l'Ame raisonnable; et jusqu' a la pensee Ia plus métaphysique". „Il m'est évident qu'il n'a connu dans l'homme qu'une Ame sensitive plus parfaite que celle des animaux". „Il ne donne jamais a l'Ame les épithètes de spirituelle et d'immortelle". Zulke beweringen zijn in flagranten strijd met de waarheid, zoals i'ceds uit elders in dit artikel gegeven citaten van Boerhaave kan blijken. Hoe lang echter aldus gewekte voorstellingen kunnen blijven bestaan, is me in Busland gebleken, waar een hoogleraar in de geschiedenis der geneeskunde — in de discussie op een door mij aldaar gehouden voordracht — blijkbaar om de aanwezige Nederlanders te eren, Boerhaave als de Vader van het materialisme in de medische wetenschap huldigde! Het blijft een historisch feit, dat de materialistische, somatologische richting in de geneeskunde, via La Mettrie, na Boerhaave is begonnen, en het blijft een vraag, in hoeverre hij zulk een ontwikkeling, zij het zijns ondanks, heeft begunstigd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen