1958 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 336

280

mentaire beginselen der wetenschappelijke geschiedschrijving worden prijsgegeven, droom, fantasie en pakkende anekdote nemen de taak over van het geordend geschiedverhaal" (p 145) In „Historie en Toekomst' worden de historici, marxistische en met-marxistische, die grote populariteit genieten door hun would-be profetisme, op de k o i rel genomen ,,De volstiekte onmogelijkheid voor ons een verbinding te leggen tussen wat geweest IS en wat komen gaat, hebben WIJ te aanvaarden" (p 158) Wie m het begin van de 2e eeuw het christendom waarnam, kon niet zien wat daaruit groeien zo a (p 161), christen en heiden beiden vergisten zich in hun verwachtingen, er is geen standaardpatroon m het verloop der geschiedenis In verband hiermee komt de schr nog eens terug op de Griekse opvatting van de geschiedenis als een cirkelgang (p 168 vv), een opvatting, die eerst doorbroken wordt door de bijbelse ,,In haar wortelt alle moderne geschiedschrijving die de leuze „de geschiedenis herhaalt zich" met wantrouwen hooit klinken Daarmee is de geschiedschrijving geen christelijk bedrijf geworden, maar daarmee is wel een invloed aangeduid" (p 173) De schr voelt echter, dat hiermee met alles gezegd is er is toch m de geschiedenis m zekeie zm een herhaling, nl m de zm van,,structurele herhaling" (p 179) Een bepaald gebeuren zal (ofschoon niet in details) zich herhalen m dezelfde sociale en economische verhoudingen en m dezelfde gemeenschappen Deze gedachtengang komt ook terug als de schr polemiseert tegen de Franse historicus L Febvre, die de staf breekt over huisbakken wijsheden als „de mens blijft dezelfde" (p 204) Nu neemt de schr het op voor de psychologische benadering, hoewel hij de gevaren er van erkent (p 207). Het opstel over „De Romeinse Geschiedenis volgens het oordeel der Sowjet-historici" analyseert de onhistorische methoden, de geschiedvervalsing en de dogma-

BOEKBESPREKING tische systeemdwang der Russische geschiedschrijvers ,,Het moet onmogelijk blijken samen te werken met mensen, die eerlijke resultaten van wetenschappelijk werk uitkrijten voor producten van loondienstschrijvers van het kapitalisme" (p 236) De laatste opstellen beti effen het conflict van christendom en antieke wereld, een probleem dat ook nu nog actueel is of het weer wordt Deze bundel is voor de niethistoricus niet al Lijd gemakkelijke lectuur Het is echter uitermate leeizaam voor de natuurkundige eens te zien met welke problemen men m een andere faculteit te worstelen heeft, het zal het respect daarvoor vergroten Er IS een eigenaardige spanning m deze opstellen, een spanning die ook de christelijke natuuronderzoekei kent enerzijds de eis van objectiviteit (gepaard aan het inzicht, dat die met geheel vervulbaar is), anderzijds de erkenning, dat geschiedschrijving subjectief moet en zelfs mag zijn en dat dus ook de religieuze persoonlijkheid van de schrijver met uitgeschakeld xan worden Het trof ons bizonder, dat ook de wetenschapshistoricus met dezelfde problemen zit als de „gewone" historicus (zie onze bijdrage m ,,Scientia" deel III) de spanning tussen objectiviteit en ^ubjectivite t, tussen feitelijke beschrijving en psychologisch verstaan, en de afwijzing van marxistische en evolutionistische systeemdwang m de geschiedschrijving Een systeemdwang, die zich misschien nergens sterker doet gevoelen dan in de wetenschapshistorie Het is jammei, dat de ,,gewone" historici m ons land, met een enkele uitzondering, wel hun belangstelling ook richten op kerkgeschiedenis (vgl p 213) en economische geschiedenis, maar dat natuurwetenschap en techniek, belangrijke +actoren m de gang der historie, nog met m de sfeer hunner belangstelling doorgedrongen zijn Blijkbaai laten zij dat nog aan de marxisten over R HOOYKAAS

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen