1958 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 149

CONSERVATISME EN PROGRESSIVITEIT IN DE CHEMIE

121

fysica. Zo spreekt Butlerow over chemische structuur en chemische atomen naast fysische structuur en fysische atomen, v^^aarbij hij uitdrukkelijk meedeelt, dat hij de laatste geheel buiten beschouvdng laat. De filosoof Engels stelt deze scheiding tussen chemie en fysica zelfs als principiële basis voor het dialectisch-materialisme. Zo onderscheidt hij de beweging van de materie naar de verschillende aspecten : het mechanisch aspect, het fysisch, het chemisch, het biologisch en het sociale aspect. De fysica is nooit geheel te herleiden tot de mechanica, de chemie niet geheel tot de fysica, de biologie niet geheel tot de chemie, enz.: „Fysica is mechanica der moleculen, chemie is fysica der atomen, biologie is chemie der albuminen en sociologie is de biologie der menselijke arbeidsverrichting." We zien dus dat de differentiatie in de chemie, die om praktische redenen noodzakelijk was, een sterke scheiding tot gevolg had tussen de verschillende richtingen en dat deze scheiding vooral een gevolg was van het feit, dat men de ogen sloot voor de resultaten, die op een ander terrein van dezelfde wetenschap werden verkregen. Differentiatie in de wetenschap kan van ongunstige invloed zijn op de vooruitgang van de wetenschap. Dat het energisme niet merkbaar van invloed is geweest op de ontwikkeling van de chemie is vooral te danken aan het feit, dat reeds spoedig de ontwikkeling van de fysica de discontinuïteit van de materie en de discontinuïteit in de energie bevestigde. In 1905 moest Ostwald op grond van beschouwingen van Planck en Einstein, gebaseerd op een hoeveelheid experimenteel feitenmateriaal, zijn ongelijk erkennen. Wat de invloed van het conservatisme in organische en anorganische chemie is geweest op de ontwikkeling van de chemie in haar geheel, bemerken we ook vandaag nog. Ik zal hierop nog nader terugkomen, doch alvorens ik dit doe, moet ik toch eerst nog gewag maken van diegenen, die, ondanks deze verwijdering tussen de verschillende richtingen in de chemie, in staat bleken het gehele terrein te overzien. Hun aantal is slechts gering, maar ik kan met trots de naam van onze landgenoot Van 't Hoff noemen, die niet alleen tot de ontwikkeling van de structuurtheorie der organische chemie heeft bijgedragen, doch ook op het gebied van de thermodynamica zeer belangrijke bijdragen heeft geleverd. Daarnaast zien we in de fysica, dank zij het werk van Clausius, Maxwell, Boltzmann en de Nederlander Van der Waals, de gedachte der materiële discontinuïteit zich verbreiden. Zij waren het die ver-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen