1958 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 325

RONDBLIK

269

meeste mensen hebben om zich aan de snelle veranderingen van onze tijd aan te passen Die veranderingen neemt men waar aan het klimaat (de winter begmt later, de zomer brengt vaak herfsttemperaturen mee, een echte lente is er nauwelijks), aan onze manier van leven (wij gaan met meer te voet), de lucht is zelfs op het platteland verontreinigd, overal is lawaai van machines, de radio vervolgt ons, dan het gedrag van de jeugd Zij wil zich als de volwassenen gedragen, zij zijn vroeg rijp en hun vioege sexualiteit benauwt ons („die Bucher von F Sagan haben eme betrubliche Beruhmtheit erlangt'") Studentenhuwelijkenzijn aan de orde van de dag en zelfs die van gymnasiasten En wat zien we op sociaal gebied' Overal ter wereld ontstaan dezelfde geometrische blokken gebouwen, dezelfde stijl, hetzelfde comfort, dezelfde eisen, dezelfde bevrediging daarvan En op politiek gebied elk volk vecht om zijn eigen plaats onder de zon, maar die kan men alleen maar krijgen ten koste van anderen, gevolg ervan rivaliteit en onzekerheid De vraag is nu bij dit universele kwaad welke invloed ondergaan wij allen hierdoor'' Om dit m zijn diepste grond te zien moeten wij terug naar het meest traditionele gedachtengoed dat wij kennen de philosophia perennis, die een eeuwigheidsboodschap voor ons heeft Heraclites schreef zijn „Panta Rei", alles is m beweging, alsof het voor ons, mensen van deze tijd was bestemd, wij kunnen ons aan mets vasthouden, wij moeten aan de eeuwig wisselende wereld van het zichtbare welhaast vei iwijfelen WIJ weten hoe Plato het door ons geziene object zag als een copie van een model, dat tevoren geconcipieerd was Wanneer wij — zegt Plato —. dit als kennisbron aanvaaiden, dan zien wij de wereld m haar aiepste wezen pas als wij onze ogen sluiten En dan worden we bewaard voor angst en treurigheid die de tegenspraak en de tegengesteldheden m het wereldgebeuren in ons wakker roepen Deze platonische opvatting is ondanks haar grootsheid een utopie Om m de wereld niet hopeloos onder te gaan moet de mens altijd weer leren dat hij m de eerste plaats geest IS, dat hij een geestelijke functie heeft die het hem mogelijk maakt de finaliteit der werkelijkheid te onderkennen Heeft hij dat ingezien, dan groeit bij hem het geloof m een kosmische voorzienigheid, wier doeleinden hij respecteert en met stoort en aan welker verwerkelijking hij medewerker wordt De stoïcijnse houding (Epictetus) die brengt tot de apatische houding tegenover pijn en ongerechtigheid, is voor ons artsen onaanvaardbaar Dit is een statische houding aannemen, waarbij de wetteloosheid, b v op sociaal gebied, wordt gelegaliseerd, het marxisme is daar dan de grote tegenspeler (Hegel) Maar wanneer enige macht ter wereld tyranniek wordt, moet ze worden bestreden Als Descartes m het weten een middel ziet tot macht, dan is hij hierin een voorloper van onze moderne cultuui Als hij heden onder ons woonde, zou hij zeggen met bang zijn, de losgebroken natuurkrachten kunnen we m banden slaan en dienstbaar doen zijn voor de mensheid De mens — zegt Descartes — kan naar welgevallen zijn leven en de kosmos vel anderen, wanneer het hem gelukt het we/en van alle dingen te doorgronden en aan zich dienstbaar te maken Hier aan vooraf gaat

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen