1958 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 318

262

H. R. WOLTJER

„World Congress of Faiths", in een voordracht, waarvan de medewerker van het Handelsblad oordeelde, dat ze „op hoog plan stond", gezegd: „Newtons wet van de zwaartekracht bewerkte een ontmythologisering van de beweegkrachten van het heelal: geen engelen, maar mathematische wetten beheersen de baan van de sterren". — Is er iets meer mythologisch dan die „aantrekking"? En is eigenlijk niet volkomen te begrijpen, dat Huyghens en Leibnitz tegen het opnieuw invoeren van een dergelijke „qualitas occulta", nadat, in moeizame strijd tegen de scholastiek de uitbanning van dit begrip aanmerkelijk gevorderd scheen te zijn, ernstige bezwaren koesterden? En, als van mathematische wetten gezegd wordt, dat zij de baan der sterren „beheersen", zitten we dan niet eigenlijk volop weer in de mythologie? Doen die mathematische wetten iets anders dan „beschrijven"? Het is geen toevalligheid, maar het past geheel bij het gronddenkbeeld van de Vrije Universiteit, dat zij grote nadruk heeft gelegd op de belangrijkheid van de geschiedenis der wetenschappen en deze ook in de wis- en natuurkundige faculteit onmisbaar heeft geacht, een standpunt, dat, naar ik meen, al meer gedeeld begint te worden. Zowel de geschiedenis als de wijsbegeerte — en hiermede maak ik de overgang naar de tweede hoofdweg tot het zien van de ruimere verbanden — kunnen door de bezinning, waartoe ze ons oproepen, in ons het besef verlevendigen, dat we dikwijls veel meer vast zitten aan allerlei gedachtenwerelden dan we ons gewoonlijk bewust zijn. Wat de wijsbegeerte betreft, zie ik het nog steeds zo, dat één van haar functies is, met haar eigen methoden, het materiaal te verwerken, dat niet slechts de dagelijkse ervaring, maar ook de wetenschap met haar verfijnde waarneming en bezinning, haar bieden kunnen. Met voorzichtigheid en aarzeling zeg ik „nog steeds", omdat er ook, ten minste zo op het eerste gezicht, heel andere oordelen over bestaan. Natuurlijk hangt hier veel af van de definitie, die men zowel van „wijsbegeerte" als van „wetenschap" wil geven, maar deze definities zijn ook weer niet geheel willekeurig, maar zullen zich toch min of meer dienen aan te sluiten bij het gangbare gebruik. Als ik dan echter lees: „Overigens is heden er vrijwel ieder van overtuigd, dat er een radicaal onderscheid bestaat tussen Wijsbegeerte en Wetenschap" (dr. Kockelmans) en dat niet op één, maar op meer plaatsen, en van de hand van iemand, die van wijsbegeerte veel meer afweet dan schrijver dezes, vraag ik mij af, hoe men de termen „Wijsbegeerte", „Weten-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen