1958 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 260

212

A. L. JANSE DE JONGE

met tal van gestoorde persoonlijkheden er meer toe gedrongen wordt zich af te vragen welke sociale en geestelijke normen uiteindelijk zijn werk moeten bepalen. In het tweede artikel hoop ik vooral op deze kant van het normbegrip nader in te gaan. Thans wil ik slechts op de voorgrond stellen de practische kant van het normbegrip, dat naar ik meen beter aangeduid kan worden door middel van de term „normaliteit". In het kort zou ik het verschil tussen norm en normaliteit zo willen omschrijven, dat het begrip norm vooral de geestelijke en de geesteswetenschappelijke kant van het probleem vertegenwoordigt, terwijl de term normaliteit vooral de positivistische wetenschappelijke aanpak van het vraagstuk aangeeft. Men kan het ook zo zeggen, dat de problematiek van gezondheid en ziekte, normaliteit en abnormaliteit, telkens twee aspecten in zich omvat. Gezondheid is zowel een waardebegrip als een zijnsbegrip. De geesteswetenschappelijke aanpak van het probleem richt zich vooral op een doordenken van het waardebegrip, terwijl de natuurwetenschappelijke aanpak van de vooronderstelling uitgaat dat „gezondheid" en ook eventueel psychische gezondheid een zijnsbegrip vertegenwoordigt. Vooral bij de omschrijving van psychische gezondheid wordt wel steeds een ideëel begrip gemeend, maar ook dit ideëele begrip omvat zowel het waarde- als het zijns-aspect. De betrekkelijk weinig reflecterende opvatting die men met de term natuurwetenschappelijk of in dit verband ook wel positivistisch (hetgeen uit de aard der zaak niet hetzelfde is) kan omschrijven, komt men in de psychiatrie vooral tegen onder de naam normaliteit. Zoals ik reeds zei, wil ik trachten het verschil tussen norm en normaliteit kort aan te geven en ik zou dan willen stellen dat de norm altijd te maken heeft met een waarde en als zodanig ligt op het terrein van de geestelijke activiteit. Men spreekt dan ook van „aan een norm voldoen". Het woord „voldoen" is in dit verband veelzeggend, aangezien daarmede in principiële zin wordt aangegeven dat hier sprake is van een geestelijke akt, waardoor men ,,voldoet" aan een ideële werkelijkheid. Op de aard van dit ideële wil ik hier niet verder ingaan. Dat zal ter sprake komen in het tweede artikel. Wèl mag nog even gewezen worden op de term „voldoen", die immers aangeeft dat hier sprake is van een „vulling"' van menselijke mogelijkheden. Een akt die dus meer te maken heeft met een mogelijkheid dan met een zonder meer bestaande zijns-werkelijkheid. Daartegenover kan men vanuit een meer positief-wetenschappelijke gedachtengang spreken van normaal in de zin van normaal zijn, b.v. een bepaalde handeling „is" normaal. Doordat men bij de begrips-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen