1961 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 94

P. GROEN

70

verweven, geïntegreerd, tot wat we zouden kunnen noemen een „totalitair" geheel, een „totalitair" bestel. Aan die totalisatie ontkomt ook de wetenschap niet. Zonder nu de tijd tegen te willen houden of zelfs de klok terug te zetten, is het voor de beoefenaars der natuurwetenschappen toch wel zaak, op hun hoede te zijn. Dit is ook reeds lang van verschillende zijden benadrukt, niet alleen in de Oude Wereld maar ook in Amerika. Nog onlangs werd in „Science" een alarmerend rapport besproken, dat was opgesteld door een Amerikaanse commissie, de ,,Academie Freedom Committee", waarin indringend gewaarschuwd werd tegen de gevaren gelegen in ondersteuning van universitair wetenschappelijk onderzoek door belangen (hetzij regeringsbelangen, hetzij industriële belangen) buiten de universiteit. Wij willen geen cultuur-pessimisten-uit-principe zijn. Maar we mogen ook geen met-je-tijd-meegaanders zonder principe zijn. We moeten toch ook in deze zaken de ,,geesten" beproeven, de geestenvan-deze-eeuw. 3.

Uitzicht

Een gevaar van onze tijd, óók in de wetenschapsbeoefening, is dat zij er alleen maar op uit lijkt te zijn de overvloed van technisch-wetenschappelijk weten en de daarmee verkregen macht met koortsachtige ijver te vermeerderen en niet meer toekomt aan bezinning. Zelfs binnen het vakwetenschappelijke ontbreekt vaak de tijd voor bezinning, ik bedoel de beschouwing, de theöria, de echte theorie, die meer is dan een wiskundig formalisme, een iets-kunnen-uitrekenen. In dit verband wil ik nog eens herhalen, dat ik de indruk heb dat in de tweede dertig jaar van deze eeuw in de natuurkunde de ontwikkeling van het theoretisch inzicht geen gelijke tred heeft kunnen houden met de vorderingen van het technisch-wetenschappelijke, empirische weten. Dit zal enerzijds het gevolg zijn van het feit dat dit laatste, het technisch-wetenschappelijke weten, het experimentele onderzoek, zo zeer opgejaagd is en wordt door de eisen van de techniek: het geringe fase-verschil tussen onderzoek en toepassing, dat wij reeds eerder signaleerden, waardoor tussen die twee geen reserve meer aanwezig is. Aan de andere kant zal het achterblijven van het theoretisch inzicht ook gevolg zijn van een tekort aan mensen, die in de gelegenheid gesteld worden zich aan echt theoretisch onderzoek te wijden (in de V. S. bijvoorbeeld is op de 50 „scientists" en „engineers" maar één

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen