1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 244

192

G. J. SIZOO

correspondeert dus met een meetkundig punt, de tijd met een moment, een „stip" op de tijd-as. Elk voorval is dus door drie ruimtelijke coördinaten (bijv. door de afstanden x, y, z tot drie onderling loodrechte vlakken) en één tijdcoördinaat t (bijv. de tussenpoos die verlopen is sinds een bepaald ander voorval) chrono-geometrisch bepaald. Men merke hierbij op, dat men in physische zin wel kan spreken over twee verschillende voorvallen, die gelijktijdig op dezelfde plaats geschieden, bijv. de emissie van een alphadeeltje en de emissie van een gamma-quantum door een atoomkern, maar dat zulke physisch onderscheidbare voorvallen chrono-geometrisch toch als één voorval moeten worden beschouwd. Aangezien x, y, z en t op meetbare facetten van een, zij het ook geidealiseerd, physisch verschijnsel betrekking hebben, kunnen wij ze als physische grootheden aanduiden. Men bedenke daarbij echter, dat het begrip grootheid in de physica niet hetzelfde is als het begrip getal in de getallentheorie. Een physische grootheid is niet een blote quantiteit, maar een meetbare qualiteit. De physica richt zich wel op het quantitatief aspect van de waarneembare werkelijkheid, maar zij kan daarbij de qualitatieve onderscheiding, dus die naar aard en hoedanigheid, niet missen. Qualiteit en quantiteit vormen de schering en de inslag van het stramien der physische theorie. Dit komt o.a. tot uitdrukking in het feit dat aan elke physische grootheid een „dimensie" kan worden toegekend, waarbij dit begrip niet in meetkundige maar in physische zin moet worden opgevat. Lengte, tijd, massa, druk, lading, potentiaal enz. zijn naar aard en werking onderscheiden physische grootheden, met verschillende dimensie. Door vermenigvuldiging van twee grootheden ontstaat een nieuwe grootheid, waarvan de dimensie het product is van de dimensie van elk dezer twee grootheden. Slechts grootheden van gelijke dimensie zijn voor optelling en aftrekking vatbaar. Voor elke physische vergelijking geldt dan ook de eis, dat elke term een grootheid van dezelfde dimensie moet voorstellen. Als [1] de dimensie van een lengte voorstelt, is die van een oppervlak [12] en die van een volume [1^]. In physische zin zou men de geometrie éen-dimensionaal kunnen noemen, waarmede dan bedoeld is, dat zij slechts met één gronddimensie, nl. [1], te doen heeft. Wanneer wij, zoals gebruikelijk, zeggen, dat de ruimte drie afme-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen