1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 333

METEN EN MAAT

269

kijker afgelegde vi'eg in honderd kleine sukjes verdeelt. Het is duidelijk dat men dan niet dezelfde temperatuurschaal kan verwachten als die van de kwikthermometer, al is het alleen maar op grond van het feit dat het volume toeneemt evenredig met de derde macht van de lengte. Welnu, in principe is dit volkomen onbelangrijk. Uiteraard moet men een keus doen en op bepaalde gronden zal men kiezen voor een temperatuurschaal gebaseerd op de volumetoename. Maar beide beschreven methoden zouden leiden tot een eenduidige associatie van getallen met temperaturen, afgezien dan van factoren van meetnauwkeurigheid die ik reeds eerder heb aangeduid. Bovendien zou in beide gevallen de geldigheid verzekerd zijn van het principe dat met hogere temperaturen ook hogere getallen geassocieerd zijn. Het voorbeeld van de temperatuurmeting kan ons dus leren wat eigenlijk het essentiële is van de meting. Namelijk: Ie. De meting betreft een eigenschap die in meerdere of mindere mate aanwezig kan zijn. 2e. De relatie „gelijk" is transitief. 3e. Er is sprake van een ordening in de mate waarin de eigenschap optreedt; de relatie „in meerdere mate aanwezig" is transitief. 4e. Op een of andere wijze associeert men getallen met de betreffende eigenschappen zo, dat wanneer de eigenschap in gelijke mate aanwezig is, hetzelfde getal wordt gekozen en wanneer de eigenschap in meerdere mate aanwezig is een groter getal. Het spreken over in meerdere of mindere mate aanwezig zijn is uiteraard aan bedenkingen onderhevig, vooral omdat het woord maat gebruikt wordt in een globale betekenis om het maatbegrip in meer exacte zin te definiëren. Het gaat mij echter hier niet om een onaanvechtbare definitie, doch slechts om een heuristische aanduiding. Onze conclusie kan evenwel zijn dat ter verkrijging van een maatsysteem meer dan één koppeling van de te meten eigenschap met het systeem der getallen mogelijk is. Natuurlijk is het meestal zo dat een bepaalde koppeling op practische of ook theoretische gronden verre de voorkeur verdient, waarbij men de theoretische gronden aldus kan opvatten, dat het daarbij gaat om een zo eenvoudig mogelijke formulering te verkrijgen van de eventueel te constateren verbanden tussen maten van allerlei soort. De betrekkelijkheid van de associatie van getallen met eigenschap-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen